7-тема.   Соода-сатык Кийим-кече дүкөнү
Т.Касымбеков
Капыскы өткөн чак:-ыптыр
Соода-сатыкка байланыштуу өтүлгөндөрдү кайталагыла
1. 1. Суроолорго жооп бергиле.
  • Азык-түлүк дүкөнүндө эмнелер сатылат?
  • Интернет дүкөнү деген эмне?
  • Эгерде азык-түлүк дүкөнүнө барсак, эмнелерди сатып алабыз?
  • Эгерде үйгө конок чакырсак, базардан эмнелерди алабыз?
  • Дүкөнчү эмне үчүн сылык болуш керек?
  • Үйүңөрдүн жанындагы дүкөндөн эмнелерди сатып аласыңар?
2. 2. Которгула. кутушишедаанакесимарзанкымбаткардар клиентштукабутылкакоробкадорогойкусокдешёвый 3. 3. Сөз айкаштарын таап, иш дептерге сүйлөм түзгүлө. азык-турмуш-кийим- түлүккечектиричилик 4. 4. Макалды тапкыла.


____________________________________________

____________________________________________

Үйрөнгүлө
5. 5. Кийимдерди жыл мезгилдерине бөлүштүргүлө.



пальто, өтүк, топу, жемпир, шарф, тумак
плащ, футболка, туфли, көйнөк, шапка
көйнөк, ачык бут кийим, майка, шляпа, көз айнек
күрмө, кол чатыр, суу өтүк, байпак, шым
кыш, жаз, жай, күз,
6. 6. Кийимдин түзүлүшүн үйрөнгүлө.



Дайыма колдонулуучу этиш сөздөр

Часто употребляемые глаголы:

кием Х чечем,

кийдим Х чечтим,

топчулайм, сыдырам,

кийип / кийинип жатам Х чечип /чечинип жатам.

Сөздүк:

 

көйнөктү  кийем – платье / рубашку одеваю

шымды  чечем – брюки снимаю

кийимди  илем – одежду вешаю

 

 

сыдырманы  сыдырам – застёжку застёгиваю

топчуну  топчулайм – пуговицу застёгиваю

батинкенин  боосун  байлайм – завязываю шнурки ботинок

 

Уккула жана окугула

Кыргыз элинин улуттук баш кийимдери

1.Калпак – ак кийизден жасалган эркектердин баш кийими.

2. Тебетей – көрпө же аң териден (түлкү, суусар, кундуз) тигилген жылуу баш кийим.

3. Элечек – ак кездемеден оролуп жасалган аялдардын баш кийими.

4. Шөкүлө – конус формасында тигилген  баш кийим. Аны кыздар турмушка чыкканда кийишет.

5. Жоолук – аялдар салынган ар түрдүү төрт чарчы кездеме.

Сөздүк:

турмушка чыкканда – когда выходят замуж

оролуп жасалган – свёрнутый

аң териден – из меха

суусар – куница

кундуз – соболь

1тебетей2калпак3шөкүлө4элечек5жоолук6топу шөкүлөкалпактебетейтопуэлечекжоолук 7. 7. Берилген сөздөрдүн синоним (//), антонимдерин (Х) тапкыла. жылуу Хжумшак Хжука Хкымбат Хназик //мээлей //жоолук //кездеме катуумуздаккалыңчүпүрөкжумшаккол капоромоларзан 8. 8. Бул баш кийимдер кандай аталат? 1кокошник2феска3тебетей4дастар5гат6самбреро7немес8саукеле фескакокошниктебетейдастаргатсамбреросаукеленемес 9. 9. Бул баш кийимдер кайсы улутка тиешелүү экендигин көрсөткүлө. гатдастарнемескокошниксаукелефескатебетей фараонтажикорустүркиндияказаккорей 10. 10. Суроолорго жооп бергиле.

а) Дагы башка улуттардын кандай кийимдерин билесиңер? Мисалы: ...

 

б) Кайсы өлкөлөрдө улуттук кийимдер ар дайым кийилет? Мисалы: ...


в) Ар кайсы  улуттардын баш кийими бирдей болсо, эмне болмок? Мисалы: ...

11. 11. Сүйлөмдү бүтүргүлө.

  1. Эгерде жаштар улуттук кийимдерди кийип жүрсө, анда ...
  2. Эгерде адамдар улуттук кийимдерин сыйласа, анда ...
  3. Эгерде улуттук кийимдер жоголуп кетсе, анда ...
  4. Эгерде дизайнерлер улуттук орнаменттерди кошуп кийим чыгарса, анда ...
  5. Эгерде мектеп формасын улуттук кийимге алмаштырса, анда ...

12. 12. Суроолорго жооп бергиле.

а) Эмне үчүн жайында тебетей кийилбейт?

б) Кышында тумактын пайдасы эмнеде?

в) Калпак кандай баш кийим?

г) Элечек оорбу же жеңилби?

д) Шөкүлөнү кимдер киет?

е) Жоолуктун ыңгайлуулугу эмнеде?

ж) Ушул баш кийимдердин кайсынысы башка элдерде кездешет?

з) Дагы кандай улуттук кийимдер бар?
13. 13. Сөздөр менен сүйлөм түзгүлө. Сөйкө, билерик, саат, шарф, төөнөгүч, чынжыр, шакек, шуру, галстук. 14. 14. Сөздөрдү туура бириктирүү менен сөз айкаштарын түзгүлө. алтынкоозмоюнберметпионердикбулгары төөнөгүчбилерикжагооорогучшурушакек

Сөздүк:

сөйкө – серьги                  билерик – браслет

улуттук – национальные  шуру – бусы

төөнөгүч – булавка          шакек – кольцо

чынжыр – цепочка           галстук – жагоо

алмаштыр – поменяй       бермет – жемчуг  

кошуу – добавить     ар дайым – постоянно

УГАЛЫ

Төлөгөн Касымбеков (1931-2011). Жазуучу тууралуу маалыматты уккула, көнүгүүлөрдү иштегиле.

Төлөгөн Касымбеков
(1931 -2011)


1952-жылы биринчи «Кичинекей жылкычы» деген чыгармасы чыккан.

 1956-жылы «Адам болгум келет» повести орус тилинде чыккан.

1966-жылы «Сынган кылыч» тарыхый романы чыккан.

 1986-жылы «Кел-Кел» тарыхый романы чыккан.


1931-жылы                15-январда Аксы районундагы

Ак-Жол кыштагында туулган

1957-жылы                Кыргыз мамлекеттик

университетинин филология факультетин бүтүргөн.

1986-жылы                «Кыргыз Эл жазуучусу» деген

наам алган.

1990–1994-жж.          Кыргыз Республикасынын

Жогорку Кеңешинин депутаты

болгон.

2001-жылы                1-даражадагы «Манас» ордени

менен сыйланган.

2006-жылы                «Кыргыз Эл Баатыры»  наамы

ыйгарылып, «Ак шумкар» менен белгиленген.

2011-жылы                кайтыш болгон.

15. 15. Суроолорго жооп бергиле.

а) Т.Касымбеков деген ким?

б) Анын чыгармалары орус тилине которулганбы?

в) Ал канча жашында дүйнөдөн кайткан?

г) Анын кандай чыгармалары бар?

д) Ал кимдер жөнүндө жазган?

е) Ал кандай романдарды жазган?
16. 16. Текстте эмне жөнүндө сөз болгон жок (√).
акын
роман
китеп
окуу жай
Жогорку Кеңеш
министр
баатыр
жылкычы
Жалал-Абад
17. 17. Сүйлөмдү бүтүргүлө.

а) Т.Касымбеков филология факультетин бүтүргөндүктөн, ал жазуучу ...

б) Жазуучу тарыхый чыгармаларды көп жазгандыктан, ал тарыхый романчы  ...

в) Ал тарыхты көп окугандыктан, Т.Касымбеков ...

г) Жазуучу кыргыз элине көп эмгек кылгандыктан, ага  ...

Сөздүк

тарыхый – исторический   

бүтүргөн – закончил           

кайтыш болгон – умер       

ыйгарылган – присвоено

чыккан – был издан


Алай канышасы

Курманжан датка

(1811 -1907)
      Курманжан датканын 4 сүрөтү Ташкентте архивде сакталып турат. 

Курманжан Датка (ортодо), уулу Асанбек (солдо) жана кокон кандыгынан берилген кылыч кармаган кул.

УГАЛЫ жана ОКУЙЛУ

“КЕЛ-КЕЛ” РОМАНЫНАН ҮЗҮНДҮ

1. Аңгыча ак боз бээ минген, ак элечек кийген аял көрүндү. Алай канышасы Курманжан датканын артынан эки киши коштоп келе жатат.

2. Жакасы кундуз, алтын саймалуу кымкап тон кийген, күмүштөн жасалган кур тагынган аял келди.

           3.“Мына аристократизм! Чыныгы келбет жана сулуулук, анык канышалык” Сүрөтүн тартсак болмок”,  – деди сүрөтчү. 

18. 18. Суроолорго жооп бергиле.

1. Аял эмне минип келди?

2. Ал кандай кийинип келди?

3. Курманжан датканын артынан келе жаткан эки киши

    ким?

4. Курманжан кандай кийинип келди?

5. Сүрөтчү кантип суктанды?
19. 19. Чачылган сөздөрдөрдөн сүйлөм түзгүлө.

1. канышасы, Курманжан, Алай, болгон, датка.

__________________________________________


2. аял, болгон, келбеттүү, Курманжан, жана, сулуу.

__________________________________________


3. кийип, саймалуу, Курманжан, тон, келди, алтын.

__________________________________________


4. куру, Курманжандын, жасалыптыр, күмүштөн.

__________________________________________

Туура жоопту белгиле.
20. Чыгармада ким жөнүндө айтылат?
21. Кандай адамдар тарыхта калат?
22. Текстте эмне жөнүндө сөз болгон жок?
20. 23. Сүйлөмдөрдүн аягын жазгыла. 1. Аңгыча ак боз бээ минген,2. Алай канышасы Курманжан датканын артынан3. Жакасы кундуз, алтын саймалуу кымкап тон кийген,4.“Сүрөтүн тартсак болмок”, ак элечек кийген аял көрүндү.күмүштөн жасалган кур тагынган аял келди.эки киши коштоп келе жатат.– деди сүрөтчү.

Сөздүк

саймалуу – вышитый      бээ – кобылица

келбет – осанка                ак боз – белый

коштоп келе жатат – сопровождают

ОКУГУЛА

Коко Шанель жана мода


    Мода − бул адамдын көбүнчө кийимине байланыштуу. Ар жылы мода өзгөрүп турат. Кийимдеги эч өзгөрбөй келе жаткан түр − бул классикалык кийимдер.

Габриель Бонёр Шанель − мода дүйнөсүндөгү атактуу аял. 19-августта 1883-жылы Францияда туулган. Габриель ырдаганды жакшы көргөн. Анын сүйгөн ырлары «Ko Ko Ri Ko» жана «Qui qua vu Coco» болгондуктан, аны Коко деп атап калышкан.

Габриэль 10-январда 1971-жылы  87 жашында  каза болгон.



Жогорку мода тарыхында ХХ кылымдагы эң атактуу айым.


Анын модасы кичинекей кара көйнөктөн башталат.

 

Ал 1921-жылы «Шанель» атырларын чыгарган.


1955-жылы аялдар үчүн кичинекей узун чынжырлуу  кол сумканы сунуштаган.

 

 

21. 24. Текстке 3 жөнөкөй, 3 татаал суроо түзгүлө. 1. ...?    2. ...?    3. ...?   4. ...?   5. ...?    6. ...? 22. 25. “Туура”, “ката” экенин белгилегиле. 1. Шанелдин улуту англичанка болгон. 2. Коконун кесиби ырчы болгон. 3. Мода өзгөрбөй турат. 23. 26. Текстте эмне жөнүндө сөз болгон жок ( √ ).
бий
атыр
сөйкө
мода
бут кийим
шляпа
төөнөгүч
соода
үй-бүлө
искусство
чач
театр
24. 27. Текст боюнча таблицаны толтургула.

Ким? / Эмне?

Качан?

Кайда?

Кантип?

Эмне кылган?

Мода

ар бир жылда

дүйнөдө

түрдүү болуп

өзгөрүп турат

 

 

 

 

 

Сөздүк:

атактуу – известная   

байланыштуу – связано

өзгөрүп турат – меняется

атап калышкан – назвали

атыр – духи, одеколон  

чынжыр – цепь

Капыскы өткөн чак -ыптыр

Прошедшее неопределенное время


Мисалы:

Кетиптир он, видимо,ушел; 


                              оказывается ушел (-а).


Угуптурмун – оказывается я слышал(-а).

    1.Действия, которые совершил  говорящий в прошлом, о которых он сам забыл или не  знает по какой-либо причине: Мен Курманжан Датка жөнүндө окуптурмун – Оказывается, я читал про Курманжан Датку.

    2.Сведения, полученные от других: Габриэль   Бонёр Шанель  мода дүйнөсүндөгү  атактуу аял болуптур – Оказывается Габриэль Шанэль была известной женщиной в мире моды. 

    3. Давно законченное действие, обычно употребляется в сказках: Илгери-илгери ѳткѳн заманда бир кемпир-чал жашаптыр. – Давным-давно жили-были старик со старухой.

25. 28. Бош орундарды толтургула.

А

Керектүү сөздөр: кыштагында, 1-даражадагы, тарыхый, наам

 

1. Төлөгөн Касымбеков  ......................  романдарды жазыптыр.

2. Ал 1931-жылы 15-январда Аксы районундагы Ак-Жол ........................... туулуптур

3. Төлөгөн Касымбеков  Кыргыз  Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты болуптур.

4. Ал «Кыргыз Эл жазуучусу» деген ....................... алыптыр.

5. Төлөгөн Касымбеков  ......................... «Манас» ордени менен сыйланыптыр

26. Б. Керектүү сөздөр: атактуу, кур, ырдаганды, атырларын, саймалуу
1. Курманжан жакасы кундуз, алтын ............ кымкап тон кий.....
2. Алай канышасы күмүштөн жасалган ... тагын...
3. Габриель Бонёр Шанель – мода дүйнөсүндөгү ... аял бол.....
4. Ал ........ жакшы көр .........
5. Ал 1921-жылы «Шанель» ...… чыгар.....
6. Курманжан менен Габриэл сулуу аялдардан болуш........
ыптыр, иптир, уптур, үптүр,
27. В. Керектүү сөздөр: кыздар, кундуздун, келиндери, кийиз
1. Калпак ак ............ жасал.........
2. Тебетей ........... терисинен тигил.............
3. Шөкүлөнү .............. турмушка чыкканда кийиш............
4. Кыргыздын ................. жоолук салыныш.........
ыптыр, иптир, уптур, үптүр,

СҮЙЛӨШКҮЛӨ

29. Үлгүгө таянып сүйлөшкүлө. 28.

А

Үлгү:

Өскөнбек: Сага шаарда кайсы кийим-кечек дүкөнү жагат?

Абибилля: Мага “Айчүрөк” дүр-дүнүйө дүкөнү жагат.

Өскөнбек: Эмне үчүн?

Абибилля: Себеби анда баары бар.

Өскөнбек: Ал дүкөн кайда жайгашкан?

Абибилля: Чүй көчөсү менен Шопоков көчөсүнүн кесилишинде. 

II

А: Сага кайсы кийим-кечек дүкөн жагат?

Б: Мага ..............

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби .............

А: Ал дүкөн кайда жайгашкан?

Б: ................ ортосунда.

 

III

А: ......................., сага кайсы кийим-кечек дүкөн жагат?

Б: Мага .......................................

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби ......................................

А: Ал дүкөн кайда жайгашкан?

Б: .............................. ортосунда. 

29.

Б

 Үлгү:

Өскөнбек:  .......... , дүкөнгө барып келелиби?

Ренат: Макул, эмне аласың?

Өскөнбек: Бут кийим. Кайсы дүкөн арзаныраак?

Ренат: Менин оюмча,“Лион”.

Өскөнбек: Жакшы, жүр кеттик.

I

А:     ........... , дүкөнгө барып келелиби?

Б: Макул, эмне аласың?

А: Баш кийим. Кайсы дүкөн арзаныраак?

Б: Менин оюмча, “.............”.

А: Жакшы, жүр кеттик.

 

II

А: ......................, дүкөнгө барып келелиби?

Б: Макул, эмне аласың?

А: Ич кийим. Кайсы дүкөн арзаныраак?

Б:  Менин оюмча, ................... .

А: Жакшы, жүр кеттик.

III

                                               А: ..., дүкөнгө барып келелиби?

                                              Б: Макул, эмне аласың?

           А: Кышкы кийим. Кайсы дүкөн арзаныраак?

                                              Б: Менин оюмча, ................... .

                       А: Абдан жакшы, жүр кеттик.


В

 

 

 

Талант: Сен эмне сатып алгың келет?

Ренат: Мен көйнөк сатып алгым келет.

Талант: Кандай көйнөк алгың келет?

Ренат: Кара түстөгү көйнөк.

Талант: Эмне үчүн, ал түс сага жарашпай калсачы?

Ренат: Мейли. Бул көйнөктөр азыр модалуу болуп жатат.

 

 

Пархат: Сен эмне сатып алгың келет?

Катя: Мен шым сатып алгым келет.

Пархат: Кандай шым алгың келет?

Катя: Көк түстөгү шым.

Пархат: Эмне үчүн, ал түс сага жарашпай калсачы?

Катя: Мейли. Бул шымдар азыр модалуу болуп жатат.

 

II

Өскөнбек: Сен эмне сатып алгың келет?

Жанара: Мен футболка сатып алгым келет.

Өскөнбек: Кандай футболка алгың келет?

Жанара: Жашыл түстөгү футболка.

Өскөнбек: Эмне үчүн, ал түс сага жарашпай калсачы?

Жанара: Мейли. Бул футболкалар азыр модалуу болуп жатат.

 

III

А: Сен эмне сатып алгың келет?

Б: Мен шым сатып алгым келет.

А: Кандай... алгың келет?

Б: ...  түстөгү ... .

А: Эмне үчүн, ал түс сага жарашпай калсачы?

Б: Мейли. Бул ... азыр модалуу болуп жатат.

БУЛ ТУУРАБЫ?
30. Уккула жана окугула. А. Тамарага өзүн түшүнүүгө жардам бергиле.

Cалам!  Менин атым Тамара.

Мен бүгүн абдан кымбат шым сатып алдым! Ал модалуу шым экен. Анын куру, чөнтөктөрү кооз жасалыптыр. Акчасы да, абдан кымбат экен, бирок мен ата-энеме сатып бергиле деп ыйладым.

Анан алар мага аны сатып беришти. Бул азыр абдан саркеч, модалуу шым. Батыраак мектепке кийип баргым келип жатат. Себеби биздин мектепте форма кийбесе да болот.

    Бирок, эмнегедир, мен  өзүмдү бактылуу сезген жокмун. Эмнеге?

30. 31. Суроого жооп бергиле.


1. Эмне үчүн Тамара ыйлады?

2. Эгерде Тамара ыйласа, ата-энеси шымды сатып бергиси келдиби?

3. Эмне үчүн Тамара өзүн бактылуу сезген жок?

4. Адам өзүн эле ойлош керекпи?

5. Бул шымды Тамара батыраак мектепке кийип баргысы келип жатат. Бул туурабы?

Сөздүк:

кийип баргым келип жатат – хочу одеть в школу

эмнегедир – почему-то

сезген жокмун – не чувствую себя

31. Б. Жанаранын айткандары туурабы?

Салам, балдар!

Менин  атым Жамиля. А менин атым Жанара.


    Биздин мектепте окуучулар форма кийиш керек.

    Биздин формабыз: өңү ачык көйнөк, көк пиджак. Көк, кара же боз юбка. Биз муну туура деп ойлойбуз. Ал эми шымды, дагы башка кийимдердин кие турган жери бар. Ата-энени кыйнап, кийим үчүн ыйлаган туура эмес  деп ойлойбуз.

    Достор, буга силердин оюңар кандай?

32. В. Өcкөнбектин ою кандай?

Өcкөнбек: Салам балдар!

Кээ бир адамдар кийим жарашпаса да, кымбат болсо да, модалуу деп кийишет. Менимче, адамдар модалуу эмес, жарашыктуу кийим кийиш керек. Эгерде адамдар жарашпаган кийим кийсе, кымбаттыгына карабастан, алар жагымсыз көрүнөт.  Жарашыктуу кийим кийгенде, адамдар сулуу болушат.

    Менимче,биринчиден, кийген кийим таза, тыкан, жарашыктуу, ыңгайлуу болуш керек. Экинчиден, кийимдин өңү да адамга жарашыктуу болушу зарыл. Үчүнчүдөн, мен Жамиля менен Жанарага кошулам, ар бир кийимдин кие турган жери болот. Ал эми силердин оюңар кандай?

Сөздүк

жарашыктуу – одежда к лицу

ыңгайлуу – удобный (-ая)

жагымдуу – приятный

заманбап – современный

 

кие турган жери бар  – одеваться соответственно месту

ата-эне – родители

кыйна – мучай

33. 32. Жообуңарды жебе аркылуу көрсөткүлө. Сага кандай кийим жагат / жакпайт?

ЖАГАТ                           МАГА                      ЖАКПАЙТ


модалуу кийим

кымбат кийим

саркеч кийим

модалуу, бирок ыңгайсыз кийим

модалуу кийим кийген

ыңгайлуу кийим

модалуу эмес, бирок өзүмө жаккан кийим

таза кийим

тыкан кийим

кийим үчүн ата-энени кыйнаган

жаңы кийимди мектепке кийген

ТАЛКУУЛАГЫЛА

                1-топ

Окуучулар мектепке форма кийиш керек.

Эгерде ..., анда ...                                                    

Эгерде ..., анда ...

Эгерде ..., анда ..

Демек, окуучулар мектепке форма кийиш керек.

 

                         2-топ

Окуучулар мектепке форма кийбеш керек.

Окуучулар мектепке форма кийгенде, анда...болот.

... ганда, анда...болот.

... ганда, анда...болот.

Демек, окуучулар мектепке форма кийбеш керек.
ИЛИКТӨӨ
34. 33. “Мектеп формасы кандай болуш керек?” Иликтөө жүргүзгүлө. Мектебиңердин башка 7-класстын окуучуларынан жооп алгыла.
Иликтөөнүн суроосу: Мектеп формасы кандай болуш керек?
1-ЭТАП


2-ЭТАП



35. 34. Иликтөөнүн негизинде диаграмма түзгүлө.


Демек,  алынган жыйынтыктар боюнча биринчи орунда ......................

Демек,  алынган жыйынтыктар боюнча экинчи орунда ..........................

Демек,  алынган жыйынтыктар боюнча үчүнчү орунда ..........................

Демек,  алынган жыйынтыктар боюнча төртүнчү орунда ........................

            Демек,  алынган жыйынтыктар боюнча бешинчи орунда ................................. 

36. 35. Долбоор методу боюнча иштеп чыккыла.




 Талаптар:

1. Заманбап мектеп формасы

2. Уникалдуу мектеп формасы

3. Мектеп формасына жеке мамиле

4. Мектеп формасынын келечеги



Таяныч сүйлөмдөр:

 – Форма модалуу болуш керек. Себеби ...

– Форма жарашыктуу болуш керек. Себеби ...

– Форма арзан болуш керек. Себеби ...

– Форма ыңгайлуу болуш керек. Себеби ...

– Форма кир көтөрүмдүү болуш керек. Себеби ...


Талаш пикирлер:

            Кошуласыңбы?

            Же кошулбайсыңбы?

– Адамдар модалуу эмес, жарашыктуу кийим кийиш керек.

– Эгерде адамдар жарашпаган, кымбат кийим кийсе,  анда алар жагымсыз болот.

 – Жарашыктуу кийим кийгенде, адамдар жагымдуу болот.

– Бирок кийим жарашпаса да, кымбат болсо да, көп адамдар модалуу деп кийишет.


                            *    *    *

Дайыма колдонулуучу сөздөр: макулмун / каршы эмесмин – согласен

каршымын / макул эмесмин – не согласен

кошулам – присоединяюсь / кошулбайм – не согласен

37. 36. Үйгө тапшырма. “Мектеп формасы кандай болуш керек?” деген темада эссе жазгыла. 38. 37. Суроого жооп бергиле. ЖЫЙЫНТЫК

Өскөнбек: Балдар, бул көйгөйдү чечиш үчүн, менимче:

Биринчиден, мектептеги окуучуларды чогултуш керек. Ал үчүн кулактандыруу жазыш керек.

Экинчиден, окуучулар, класс жетекчиси менен бул көйгөйлүү маселени талкуулаш  керек.

Үчүнчүдөн, талкуудан кийин жыйынтыгыңарды мектептин мугалимдери, мектептин парламенти, ата-энелер комитети менен талкуулашыңар керек.

Төртүнчүдөн, бир чечимге келип мектептин директоруна арыз-кат жөнөтүшүңөр керек.

  Бешинчиден, жазган иш-чараңарды аткарышыңар керек.

ИШ КАГАЗЫ




39. 38. Үлгүгө таянып кулактандыруу жазгыла.



40. 39. Берилген шарттарга жарнак (реклама) жазгыла.





41. 40. Ким көп сөз жасайт?



42. 41. Филворддон кийимдерди тапкыла.

I


II


43. 42. Баш катырманы толтургула.

Тигинен:1. Аялдар кийими. 3. Жуп кийим. 5. Белге тагылат. 6. Оромол. 7. Чоң эненин кийими. 8. Түс. 11. Жылуу баш кийим. 15. Жабык эмес. 17. Дүкөн эмес. 19. Кичинекей.

Туурасынан: 2. Кышкы баш кийим. 4. Аял кийим. 6. Кийимдин бир бөлүгү. 9. Азык- ... . 10. Тон. 12. Кол кап. 13. Жеңи кыска көйнөк. 14. Товардык наркы. 16. Аяз ата унаасы. 18. Модалуу. 20. Баалуу кагаз. 


Өзүңөрдү текшергиле
44. атырбагалекбайпакбаш кийимбелбообут кийимдүйнө жүзүжакажарыяжеңжоолук, оромолийинкелечеккийим-кечеккол кап, мээлейкөйнөккуркүрмөмамилеоюусыдырматопутопчутопчулаймтумакчөнтөкчынжырачык (түс)жагымдуужагымсызжарашыксызжарашыктуужекежуказаманбапкененкиемкоозкыскасапатсызсапаттуусаркечсыдырамтартик (тигүү)узунулуттукчактүгөйтөөнөгүчшымчечемэтекыңгайлууыңгайсыз наденукрасивыйниз штаниныширокийнекачественныймалахайпоясница, талиякороткийперчаткибезвкусныйголовной уборкачественныйшей (сшить)цепьдлинныйнеприятныйзастегиваю молниюплатье, рубашкабудущееоткрыто; светлый верёвка, шнурокк лицудухиременьмодныйноскиплечоворотникчастный, личныйсовременныйодеждаузоробувькурткакармантонкийотношениемолния, замочкипуговицаприятныйшапканациональныйтесный, узкийвселеннаяплатокобъявлениезастёгиваю на пуговицырукавудобныйподолнеудобный1.сниму (ожежду) 2. решу проблемувпорупарабулавкабрюки

58 – азаматсың!

38-55 – жакшы!

38 тен төмөн – дагы аракет кыл.
***КОШУМЧА КӨНҮГҮҮЛӨР

Курманжан датка 

+

Текстти уккула жана окугула.

   Курманжан датканын кадыр-баркы ушунчалык жогору болгондуктан, ага император Николай II атайын белек тартуулаган.

Императордун белегин тапшыруу үчүн Мады кыштагына көп сандаган атчан жан сакчылардын коштоосунда Оштун начальниги келген.

Ал тартуу чындыгында эле падышанын атына татыктуу белек – ичине империянын мамлекеттик гербинин сүрөтү тартылып, жакут жана розалар менен кооздолгон чынжырчасы жана төөнөгүчү бар аялдардын алтын сааты болучу.


43. Суроолорго жооп бергиле.

 1) Падыша кандай белек берген?

2) Саатта эмненин сүрөтү бар, эмне менен кооздолгон?

4) Эмне үчүн падыша Курманжанга белек тартуулаган?

5) Белекти ким келип тапшырган?

45.
44. Саат эмне менен кооздолгон эмес?
46. 45. Текстте төмөнкү ойлордун бар же жок экенин белгилегиле.
Курманжан падышага белек берген.
Николай II өзү келип тапшыргысы келген.
Оштун начальниги даткага белек берген.
Курманжандын жан сакчысы болгон.
Алтын саатты Оштун начальниги жасаткан.
Курманжандын мурун да сааты бар болгон.
бар, жок,
47. 46. Ойлоруңарды жазгыла.

1) Адамдар бүгүнкү күндө чынжыр тагынышат, себеби...

2) Азыр да кооз төөнөгүчтөр колдонулат, анткени ...

3) Курлар ... менен кооздолот.

4) Саатты белекке берүүгө болот / болбойт, себеби ...

5) Алтын саат ... белек, анткени ...

6) Эгерде адамдар бири-бирине белек беришсе, анда...

7) Эгерде кийимге ар кандай кооздуктар тагылса, анда...

8) Башка улуттарда дагы ар кандай кооздуктарды тагынышат, мисалы: ...



Сөздүк:

кадыр-барк – авторитет   белек – подарок

тартуулаган – подарил         татыктуу – достойный

жакут – каухар                     жан сакчы – телохранитель

төөнөгүч – булавка              чынжыр – цепочка


47. “Сымбаттуу, тыкан  кийинген ар бир адамдын колунан келеби?” деген темада эссе жазгыла.



ТЕКШЕРҮҮ ИШТЕРИ

48. 1. Сөздүк жат жазуу. Баары 20 сөз. 49. 2. Котормолуу жат жазуу жакакуршымкөйнөктумаккол кап / мээлейсыдырмачөнтөкбоотопчубайпакэтексөйкөчынжырбилерикшурумоюн орогучшакек воротникбрюкиременьперчаткиушанкарубашкакарманзамочкишнурокноскиюбкапуговицашарфбусыкольцосерьгибраслетцепочка
ТЕСТТИК ТАПШЫРМАЛАР
50. 1-БӨЛҮК I. Лексика. Грамматика Бирден онго чейин (1-10). Туура жообун тегеректегиле.
Жоолук .......... (1) баш кийим.
Шөкүлө .................... (2) улуттук баш кийими.
Кышында тумактын пайдасы ................ (3).
Тебетей калпакка караганда ............... (4) болот.
1921-жылы «Шанель» ........... (5) чыгарган.
Азыр пионер галстуктары ...............(6)
Экинчи байлык −..................(7).
Шым кымбат болсо да алам, себеби мен кыска шымды ................ (8) көрөм.
......................... (9) кийимдер кымбат болот.
Сатуучу ...................................... (10) соода кылат.
51. 2-БӨЛҮК II. ОКУП ТҮШҮНҮҮ Он бирден он бешке чейин (11-15). Текстти окугула. Белгиленген сүйлөмдөрдүн логикалык уландысын тапкыла. КИЙИМ-КЕЧЕ ДҮКӨНҮНДӨ
Мен кийим-кечек дүкөнүнө келдим. (11)
Келиңиз, эмне аласыз? (12)
Мага бул көйнөк жараштыбы? (13)
Мына алыңыз. Дагы эмне аласыз? (14)
Мына алыңыз. Дагы эмне аласыз? (14)
Соодаңызга рахмат, келип туруңуз. (15)
52. Он алтыдан жыйырмага чейин (16-20). Сүйлөмдүн ылайык келген туура жоопту белгилегиле.
Мен мээлей алуу үчүн ......................... (16) бардым.
Саркеч көрүнүш үчүн ...................... (17) сатып алдым.
Калпак жасаш үчүн ...................... (18) сатып алдым.
Мен сатып алган шымдын ...................(19) бар экен.
Мен бир аз .......................... (20) сатып алдым.
53. 3-БӨЛҮК III. УГУП ТҮШҮНҮҮ Жыйырма бирден жыйырма бешке чейин (21-25). Сүйлөм угузулат. Угузулган сүйлөмдүн мазмунуна туура келген сүйлөмдү тапкыла.
21. Эмне жөнүндө сүйлөштү?
22. Айтылган дүкөн кайда турат?
23. Кайсы дүкөндүн аты аталды?
24. “Айчүрөк” кандай дүкөн?
25. Балдар эмне кылып жатышат?
54. Жыйырма алтыдан отузга чейин (26-30). Текст 2 жолу угузулат. Угузулган текст боюнча суроолорго жооп бергиле.
Текст эмне жөнүндө болду? (26)
Көйнөктүн өңү кандай? (27)
Мектепте кыздардын формасы кандай? (28)
Мектепте окуучулар эмне кийиш керек? (29)
Форма кайда кийилет? (30)
Б) мектеп
III. ЭССЕ ЖАЗУУ
55. ТОЛУКТАП ЖАЗУУ 1. Берилген текстти толуктап жазгыла.

 Мода − бул адамдын көбүнчө ..................................... (1) байланыштуу. Ар жылы .............................. (2) өзгөрүп турат. Кийимдеги эч өзгөрбөй келе жаткан түр − бул .................... (3) кийимдер.

  Габриель .......................... (4) Шанель – .................... (5) дүйнөсүндөгү .......................... (6) аял. 19-августта 1883-жылы .......................... (7) туулган. Габриель ырдаганды ...................... (8) көргөн. Анын ........................... (9) ырлары «Ko Ko Ri Ko» ....................... (10) «Qui qua vu Coco» болгондуктан, аны ........................ (11) деп атап калышкан.

   Анын модасы кичинекей кара ............................ (12) башталат. Ал 1921-жылы «Шанель» ............................ (13) чыгарган. 1955-жылы аялдар үчүн кичинекей узун чынжырлуу  кол ........................(14) сунуштаган.

   Жогорку ...................................(15) тарыхында ХХ ........................................ (16) эң атактуу ................................... (17) Габриэль 10-январда 1971-жылы  .............................. (18) жашында  каза болгон.

56. ӨЗ АЛДЫНЧА ЖАЗУУ Берилген темага диалог түзгүлө.

Темасы: “Кандай кийим кийиниш керек?”

 

Болжолдуу планы:

1.      Кайда?

2.      Кимдер менен?

3.      Кандай?