3-тема. Кесип   Биздин өлкөдөгү кесиптер Алыкул Осмонов “Почточу”
КААЛОО-ТИЛЕК ЫҢГАЙ: -гы + жак мүчө + келет

Кесипке байланыштуу өтүлгөндөрдү кайталагыла

1. Макалды орус тилине которгула.

Өнөрлүү өргө сүйрөйт - …

2. Суроолорго жооп жазгыла.

А: Башка улуттарда мааниси жагынан окшош макал барбы?

Б: …,

Мисалы:

3. Суроолорго жооп бергиле.

Үлгү:     Өскөнбек: Ал адамдарга даамдуу тамактарды жасап берет. Бул ким?

              Катя: Бул ашпозчу.


1) А: Анын иштеген жери сахна. Ал дүйнөлүк ырларды да аткарат. Бул ким?

Б:


2) А: Ал жер астында көмүр казат. Бул ким?

Б:


3) А: Ал адамдарды айткан жерине жеткирет. Эл ташыйт.

Б:

4) А: Ал боёктор менен иштейт. Бул ким?

Б:


5) А: Ал балдарды жазганга, окуганга үйрөтөт. Бул ким?

Б:


6) А: Ал адамдарга дары берет, ийне саят, айыктырат. Бул ким?

Б:

7) А: Ал акча эсептейт, буюм сатат, сунуштайт, кеңеш берет. Бул ким?

Б:


8) А: Ал адамдарды жана жаныбарларды өрттөн куткарат. Бул ким?

Б:

Сөздүк:

эл ташыйт – возит людей

айыктырат – лечит

өрттөн куткарат – спасает от пожара

ийне саят – делает укол

сунуштайт – предлагает

кеңеш берет – советует

4. Сөздөрдүн котормосун тапкыла. тиш доктурмугалимтигүүчүкитепканачыжазуучуширетүүчүашпозчуөрт өчүрүүчүжыгач устадүкөнчүкароолчуайдоочу стоматологучительписательшвеясварщикбиблиотекарьохранникстолярпродавецповарводительпожарный 5. Чачылган тамгалардан макал түзгүлө.


  
6. Сүйлөмдү толуктагыла.

Атам жөнүндө

1. Менин атамдын аты … .

2. Ал … -жылы (айы, күнү) … туулган.

3. Анын кесиби … .

4. Ал азыр … болуп иштейт.

5. Анын жумушу ага жагат/жакпайт … .

6. Адатта, ал жумуштан эрте/кеч … келет.

7. Ал чарчаганда (эмне кылат?) … .

ЭСТЕГИЛЕ – ВСПОМНИТЕ:


Кийим тигет, эсептейт, аба коштойт, ийне саят, жол оңдойт, тамак бышырат, сүрөт тартат, чач тарайт, сыйкырлайт, окутат, эл ташыйт, топ ойнойт, көмүр казат, ырдайт, сатат.

Окугула


1915-жылы

Панфилов районунда, Каптал-Арык айылында туулган.

1933-жылы

педагогикалык техникумду бүтүрүп, журналист болуп иштеген.

1936-жылы

« Чабуул» журналында, « Ленинчил жаш» газетасында иштеген. Көп жылдар бою журналист болуп эмгектенген.

1950-жылы

дүйнөдөн кайткан.

2012-жылы

«Алыкул жана мезгил» аттуу кино тартылган.




Алыкул Осмонов

(1915 - 1950)



«Мезгил жана Алыкул» кино тасмасынан

Башкы ролдордо:

А. Осмоновдун ролун аткарган актёр – Чыңгыз Мамаев.


Акындын биринчи сүйгөнүнүн ролун аткарган актриса –Назира Бердигулова.

Кино Сокулуктагы Кашка-Суу айылында жана Ысык-Көлдө тартылган.

7. Туура”, “ката” экенин белгилегиле. Окуусун бүтүрүп, мугалим болуп иштеген. Кесиби журналист болгон. Көп жылдар бою журналист болуп эмгектенген 8. Суроолорго жооп бергиле.

А) Эмне үчүн А. Осмонов көп жылдар бою

чыгармачылык менен гана эмгектенген?

Б) Акын канча жашында дүйнөдөн кайткан?

В) Анын кандай чыгармалары бар?

9. Берилген сөздөрдөн сүйлөм курагыла.

1. менен, бою, чыгармачылык, көп, эмгектенген,

жылдар.

2. болуп, Алыкул, журналист, иштеген, Осмонов.

3. окуган, техникумда, акын, педагогикалык.

10. Берилген сөздөр менен сүйлөм түзгүлө.

Чыгарма, көп, тартылган, эмгектенген.

11. Текстте эмне жөнүндө сөз болгон жок ( √ ). кино иш ырлары үй-бүлө балдар үйү журналист журнал кесип актёр искусство газета оору

Сөздүк:

эмгек – труд

бүт – заканчивай


Окугула

Почточу

Гезит берем, кат берем,

Аткан октой бат берем.

Күлкү берем, күч берем,

Көз жаш эмес, шат берем.

                            А.Осмонов


12. Суроолорго жооп бергиле.

1. Эмне үчүн почточу күлкү, күч берет?

2. Азыркы күндө почточулар барбы? Эмне үчүн?

3. Эмне үчүн почточу көз жаш эмес шат берет?

4. Почточу кандай кесип?

5. Силер кат жазганда эмне менен жөнөтөсүңөр? Эмне үчүн?

Сөздүк

аткан октой – (быстро) как выстрелившая пуля
күч – сила
көз жаш – слеза
шат – веселье

13. Сөздөр менен сүйлөм түзгүлө.

Кат, ок, күлкү, көз жаш эмес, шат, күч, бат

14. Чачылган сөздөрдөн сүйлөм түзгүлө.

1. гезит, мен, берем, кат, элдерге.

2. бат, кат, берем, гезитти.

3. берем, күч, аларга, күлкү.

4. шат, берем, көз жаш эмес, адамдарга.

15. Акын жөнүндө маалымат баракчасын толтургула.



Силер билесиңерби?

Байыркы Египетте эле чабармандар кат ташышкан.

Россияда биринчи почта Петр бирдин убагында ачылып, почточулар иштеп башташкан.

16. Кимдин чыгармасынан алынган саптар? Көп чекиттин ордун толтургула.

. . . берем, кат берем

Аткан . . . берем

. . . берем, күч берем

Көз жаш эмес, . . . берем

17. Үлгүгө таянып сүйлөмдөрдү толуктагыла. Ким эмне кылыш керек?

-ыш/ш керек

Үлгү: Почточу кат ташыш керек.

Эгерде почточу кат ташыса, анда каттар убагында жетет.

Эгерде каттар убагында жетсе, анда адамдар сүйүнөт. Эгерде адамдар сүйүнсө, жакшы жашашат.


Ошондуктан почточу кат ташыш керек.


-ганда /-канда

Үлгү: Почточу кат ташыш керек.

Почточу кат ташыганда каттар убагында жетет.

Каттар убагында жеткенде адамдар сүйүнөт.

Адамдар сүйүнгөндө жакшы жашашат.


Ошондуктан почточу кат ташыш керек.

1

Мугалим мектепте иштеш керек.

Эгерде … , анда … .

Эгерде … , анда … .

Эгерде … , анда … .


Ошондуктан мугалим мектепте иштеш керек.

1

Мугалим мектепте иштеш керек.

… ганда …

… ганда …

… ганда …


Ошондуктан мугалим мектепте иштеш

керек.


2

Окуучу мектепте окуш керек.

Эгерде … , анда … .

Эгерде … , анда … .

Эгерде … , анда … .


Ошондуктан окуучу мектепте окуш керек.

2

Окуучу мектепте окушкерек.

… ганда …

… ганда …

… ганда …


Ошондуктан окуучу мектепте окуш керек.


3

Бөбөк бала бакчага барыш керек.

Эгерде … , анда … .

Эгерде … , анда … .

Эгерде … , анда … .


Ошондуктан бөбөк бала бакчага барыш керек.

3

Бөбөк бала бакчага барыш керек.

… ганда …

… ганда …

… ганда …


Ошондуктан бөбөк бала бакчага барыш

керек.

18. Чачылган тамгалардан макал түзгүлө.

КААЛОО-ТИЛЕК ЫҢГАЙ: -гы + жак мүчө + келет


Мен

-гым; -гим; -гум; -гүм + келет
-кым; -ким; -кум; -күм + келет
Сен-гыӊ; -гиң; -гуң; -гүң + келет
-кың; -киң; -куң; -күң + келет
Ал-гысы; -гиси; -гусу; -гүсү + келет
кысы; -киси; -кусу; -күсү + келет
Сизгыңыз; -гиңиз; -гуңуз; -гүңүз + келет
-кыңыз; -киңиз; -куңуз; -күңүз + келет
Биз-гыбыз; -гибиз; -губуз; -гүбүз + келет 
-кыбыз; -кибиз; -кубуз; -күбүз + келет
Силер-гыңар; -гиңер; -гуңар; -гүңөр + келет 
кыңар; -киңер; -куңар; -күңөр + келет
Алар-гылары; -гилери; -гулары; -гүлөрү + келет
-кылары; -килери; -кулары; -күлөрү + келет              

19. Сызыкчанын ордуна тиешелүү мүчөлөрдү койгула.

а) -гым/-кым + келет

Үлгү: Мен мугалим болгум келет – Я хочу стать учителем.


Сен мугалим бол … келет. Биз мугалим бол … келет.

Ал мугалим бол … келет. Силер мугалим бол … келет.

Сиз мугалим бол … келет. Алар мугалим бол … келет.


б) -ганды/ -канды + каалайм

Үлгү: Мен мугалим болгонду каалаймЯ желаю стать учителем.

Сен окут … каалайсың. Биз ырда … каалайбыз.

Ал жаз … каалайт. Силер тамак жаса … каалайсыңар.

Сиз дарыла … каалайсыз. Алар эл ташы … каалашат.


в) -ганды/ -канды + билем

Үлгү: Мен орус тилинен кыргыз тилине которгонду билем – Я умею переводить с русского языка на кыргызский язык.


Сен сүрөт тарт … билесиң. Биз кийим тик … билебиз.

Ал бийле … билет. Силер топ ойно … билесиңер.

Сиз чурка … билесиз. Алар өрт өчүр … билишет.

Сөздүк

тарт – рисуй

бил – знай

өчүр – туши, погаси

ташы – вози

тик – шей

сат – продай

окут – обучай

20. Көп чекиттин ордуна -ганды /-канды мүчөсүн улап жазгыла.

Үлгү: Өскөнбек: Бийчи эмне кылганды жакшы билет?

Айым: Бийчи бийлегенди жакшы билет.

1. А: Өрт өчүрүүчү эмне кылганды жакшы билет.

Б: Өрт өчүр … жакшы билет.

2. А: Дүкөнчү эмне кылганды жакшы билет?

Б: Дүкөнчү сат … жакшы билет.

3. А: Тигүүчү эмне кылганды жакшы билет?

Б: Тигүүчү кийим тик … жакшы билет.

4. А: Айдоочу эмне кылганды жакшы билет?

Б: Айдоочу эл ташы … жакшы билет.


5. А: Бухгалтер эмне кылганды жакшы билет?

Б: Бухгалтер эсепте … жакшы билет.


6. А: Тиш доктур эмне кылганды жакшы билет?

Б: Тиш доктур тиш дарыла … жакшы билет.

Уккула жана окугула


Айлыгы көп кесиптер.

1. Банк чөйрөсүндө иштеген адамдар. Бул кесипте иштеген адамдар, айына 10 миң доллар киреше табышат.

2. Камсыздандыруу чөйрөсүндө иштеген адамдар. (Жетекчилери жана көп жыл иштегендер). Алар дагы жылына 10 миң доллар табышат.

3. Башкы бухгалтерлер. Чоң шаарларда 6-8 миң доллар алышат.

4. Курулуш чөйрөсүндө иштеген адамдар. Проектин жетекчилери 5-6 миң доллар киреше табышат.

5. Прокурорлор, соттор, адвокаттар. Алар айына 4-5 миң доллар алышат.

6. Эстрада ырчылары, шоу-бизнес

7. Мамлекет кызматчылары

8. Модельерлер жана дизайнерлер

9. IT технологиясында иштеген адистер

21. Суроолорго жооп бергиле. Кесиптердин керектүүсүн тандап иш дептерге жазгыла.
Банк чөйрөсүндө кимдер иштейт?
Камсыздандыруу чөйрөсүндө кимдер иштейт?
Курулуш чөйрөсүндө кимдер иштейт?
Укук коргоо чөйрөсүндө кимдер иштейт?
22. “Туура”, “ката” экенин белгилегиле. 1. Банк чөйрөсүндө прорабдар иштейт. 2. Укук чөйрөсүндө прокурор, адвокат иштейт. 3. Курулуш чөйрөсүндө бухгалтерлер иштейт. 4. Камсыздандыруу чөйрөсүндө ырчылар иштейт. 23. Көз карашыңарды белгилегиле ( √ ).

 Төмөнкү кесиптер

кызыктуу

кызыксыз

 банкир



 ширетүүчү



 прокурор



 мугалим



 ырчы



 дизайнер



 өрт өчүрүүчү



 Себеби ...

24. Суроого жооп тапкыла.

А. Дүкөнчү болуп иштейм, бирок кыйналам.

Эмне кылыш керек?

Кесипти алмаштырыш керек.

Адамдар менен тил табыш керек.

Б. Көп айлык алам, бирок жумушум жакпайт.

Эмне кылыш керек?

Өзүнө жаккан кесипте иштеш керек.

Ошол жерде иштеш керек.

Адамдар менен тил табыш керек.


Сүйлөшкүлө

25. Үлгүгө таянып, боштуктарды толуктагыла.

Сага кайсы кесип жагат?


I

Үлгү: Өскөнбек: Сага кайсы кесип жагат?

Зухра: Мага адвокат кесиби жагат.

Өскөнбек: Эмне үчүн?

Зухра: Себеби ал кесип кызыктуу жана

адамдардын укугун коргойт.

Өскөнбек: Адвокат болуш үчүн кайсы сабактарды

жакшы окуш керек?

Зухра: Менимче, тил сабактарын,

коом таануу сабагын жакшы окуш керек.

II

А: Сага кайсы кесип жагат?

Б: Мага архитектор кесиби жагат.

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби ахитектор адамдарга үй курат жана ал пайдалуу кесип.

А: Архитектор болуш үчүн кайсы сабактарды жакшы окуш керек?

Б: Менимче, ...

III

А: Сага кайсы кесип жагат?

Б: Мага банкир кесиби жагат.

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби ...

А: Банкир болуш үчүн кайсы сабактарды

жакшы окуш керек?

Б: Менимче, ...

IV

А: Сага кайсы кесип жагат?

Б: Мага ырчы болгон жагат.

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби ...

А: Ырчы болуш үчүн кайсы сабактарды жакшы окуш керек?

Б: Менимче, ... 

V

А: Сага кайсы кесип жагат?

Б: Мага мугалим болгон жагат.

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби ...

А: Мугалим болуш үчүн кайсы сабактарды

жакшы окуш керек?

Б: Менимче, ...

VI

А: Сага кайсы кесип жагат?

Б: Мага ... болгон жагат.

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби ...

А: ... болуш үчүн кайсы сабактарды жакшы окуш керек?

Б: Менимче, ... 

Сага кайсы кесип жакпайт?

Үлгү: А: Сага кайсы кесип жакпайт? 

Б: Мага ырчы болгон жакпайт. 

А: Эмне үчүн? 

Б: Себеби мен ырдаганды билбейм


Үлгү: А: Сага кайсы кесип жакпайт?

Б: Мага дизайнер болгон жакпайт.

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби мен сүрөт тартканды билбейм


III

А: Сага кайсы кесип жакпайт?

Б: Мага бухгалтер болгон жакпайт.

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби …

IV

А: Сага кайсы кесип жакпайт?

Б: Мага сот болгон жакпайт.

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби …

V

А: Сага кайсы кесип жакпайт?

Б: Мага дарыгер болгон жакпайт.

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби … .

VI

А: Сага кайсы кесип жакпайт?

Б: Мага … болгон жакпайт.

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби … .

Салыштыруу/ Сравнение: караганда

26. Үлгүгө таянып кесиптерди салыштыргыла.

Үлгү: Мугалимдин жумушу ырчыныкына караганда оорураак /жеңилирээк.


Колдонулуучу сөздөр: кызыгыраак/кызыксызыраак, кооптуураак/коопсузураак, кирирээк/тазараак,

жооптуурак/жоопсузураак





1. Футболчунун жумушу айдоочунукуна караганда ….

2. Соттун жумушу дарыгерге караганда …

3. Шахтердун жумушу банкирге караганда …

4. Бухгалтердин жумушу ашпозчунукуна караганда …

5. Кароолчунун жумушу архитектордукуна караганда …

6. Дүкөнчүнүн жумушу тигүүчүнүкүнө караганда …

7. Дизайнердин жумушу өрт өчүрүүчүнүкүнө караганда …

27. Үлгүгө таянып жазгыла. Бош жерлерге чыгыш жөндөмөнүн -дан мүчөсүн койгула.


Үндүүдөн, жумшак үнсүздөн кийин: -дан, -ден, -дон, -дөн

Каткалаң үнсүздөн кийин: -тан, -тен, -тон, -төн


Үлгү: Ашпозчу ширетүүчүдөн тез кыймылдайт.


Аба кошчу ширетүүчү. . . узунураак.

Шахтер. . . көрө футболчу таза жүрөт.

Өрт өчүрүүчү дизайнер. . . күчтүү.

Дүкөнчү куруучу. . . сылык.

Сот. . . көрө дарыгер боорукер.

Мугалим кароолчу. . . билимдүү.


-дай; -тай болгум келет /болгум келбейт

28. Үлгүгө таянып иштегиле.

Үлгү: Мен мугалимдей болгум келет, себеби ал билимдүү.


Колдонулуучу сөздөр: кайраттуу, таланттуу, сылык, жооптуу, пайдалуу, кызыктуу



1. Мен дарыгер … болгум келет, себеби ал …

2. Мен дизайнер … болгум келет, себеби ал …

3. Мен сатуучу … болгум келет, себеби ал …

4. Мен ашпозчу … болгум келет, себеби ал …

5. Мен банкир … болгум келет, себеби ал …

6. Мен мамлекет кызматчысы болгум келет, себеби ал …

Окуйлу

29. Текстти которгула.

Дүйнөдөгү мугалимдердин жашоо деңгээли


   Дүйнөдө көп кесиптин түрлөрү бар. Алардын ичинен мугалимдердин жашоо деңгээлинен 2013-жылга маалымат алабыз. Германияда мугалимдер эң жакшы деңгээлде жашашат. Эс алуу учурунда башка өлкөлөргө саякатка чыгышат.

Түркияда мугалимдерди абдан сыйлашат. Алардын жол киреси 50% пайыз арзандатылган. Францияда мугалимдер улуттук музейине бекер киришет. Израилдин мугалимдери ишенби күндөн башка дагы жуманын ичинде эки күн эс алышат. Ар бир алты жыл сайын бир жылга эс алууга чыгышат. Кыргызстанда жаш мугалимдер депозити бар. Ал боюнча эгерде жаш мугалимдер кесиби боюнча 2-3 жыл иштесе, анда ага 70 000 сом төлөнөт.



Дүйнѳдѳгү мугалимдердин 1 жылдык кирешеси (болжолдуу)

Англия – 39185$

Франция – 303129$

Германия – 51939$

Польша – 14168$

АКШ – 38632$

Израиль – 19676$

Россия – 16389$

Австралия – 41185$

Люксембург – 86790$

Ирландия – 47499$

Япония – 42719$




Эгерде жаш мугалимдер айылдарга барып 2-3 жыл иштешсе, мамлекет 70 000 сом төлөп берет. Ал депозит деп айтылат.

Сөздүк:

маалымат – сведения

ошондуктан – поэтому

деңгээл – уровень

сый – уважение

жол кире – оплата за проезд

улуттук - национальный

киреше – прибыль

болжолдуу – приблизительный (-ая;-ое)

дагы – еще, также

ишенби – суббота

жума – 1.неделя; 2.пятница

ар бир – каждый

ал эми – ну, а

бекер – бесплатно

ошондой эле – а также

жыл сайын – каждый год

пайыз – процент

30. Текст боюнча таблицаны толтургула.

Ким?

Кайда?

Канча?

Эмне кылат?





31. Таблицадан алган маалыматты айтып бергиле.

Үлгү: АКШда мугалимдин айлыгы 5000$

32. Суроолорго жооп бергиле.

1. Кайсы өлкөдө мугалимдер алты жыл сайын бир жыл эс алышат? Эмне үчүн?

2. Кайсы өлкөдө мугалимдердин жол киреси 50% пайызга арзандатылган? Эмне үчүн?

3. Кайсы өлкөдө мугалимдерди сыйлашат?

4. Кайсы өлкөдө мугалимдер улуттук музейине бекер киришет?

5. Биздин өлкөдө айлыкты аз алган кесиптер кайсылар?

33. Кайсы өлкөгө тиешелүү экендигин графага (+) белгилегиле.

Германия

Израиль

Түркия

Франция

Англия

Кыргызстан

1.

Мугалимдерин сыйлашат.

2.

Бир жылга эс алууга чыгышат.

3.

Эң жакшы деңгээлде жашаган мугалимдер.

4.

Жол кире 50% арзан.

5.

Музейге бекер киришет.

Көңүл буруп окугула

34. Диалогду толуктагыла.

– Германияда мугалимдер эс алуу учурунда

саякатка башка өлкөлөргө барышат

– Демек, ...

– Мугалимдер улуттук музейге бекер киришет.

– Демек, ...

Кайсы суроо туура болот? 

• окуучулары жакшы окушабы?

• ошол жерде иштешеби?

• жашоо деңгээли жакшыбы?

• музейге баары бекер киреби?

• жакшы мектепте иштешеби?

• мугалимдер бекер киреби?


Ал эми – ну, а

35. Үлгүгө таянып, сүйлөмдөрдү толуктагыла.

Үлгү: Кыргызстанда жаш мугалимдер депозити бар, ал эми Израилде мугалимдер алты жылдан кийин бир жыл эс алышат.


1. Франциянын мугалимдери улуттук музейине бекер киришет, ал эми Түркияда

мугалимдерди …

2. Германияда мугалимдер эс алуу учурунда башка өлкөлөргө саякатка чыгышат, ал эми

Израилдин мугалимдери …

3. Түркияда мугалимдердин жол киреси 50% га арзандатылган, ал эми Германиянын

мугалимдери …

36. Үлгүгө таянып, көп чекиттин ордун толтургула.

Үлгү: Куруучу үй курганды жакшы көрөт, ал эми айдоочу машина айдаганды жакшы көрөт.


1. Мугалим балдарды окутканды жакшы көрөт, … ырчы ырдаганды жакшы көрөт.

2. Доктур дарылаганды жакшы көрөт, … сүрөтчү сүрөт тартканды жакшы көрөт.

3. Дүкөнчү сатканды жакшы көрөт, … бухгалтер эсептегенди жакшы көрөт.

4. Ашпозчу тамак жасаганды жакшы көрөт, … тигүүчү кийим тиккенди жакшы көрөт.

37. Берилген сөздөрдүн котормосун тапкыла. маалыматдеңгээлар биришенбиулуттукал эмижумасыйжол киреошондой элеошондуктандагыбекерайлыккиреше неделяуважениеоплата за проездсведения еще, такжеуровеньпоэтомукаждыйсубботану, а вот а такженациональныйдоходзарплатабесплатно 38. Текстти окугула, которгула, мазмунун айтып бергиле.

БЕЛГИЛҮҮ АДАМДАРДЫН ЭСКЕРҮҮСҮНӨН

Аты: Исаков Исабек

Туулган жылы: 1933-жылы

Туулган жери: Нарын облусундагы

Кочкор району

Кесиби: Акын, балдар жазуучусу, журналист, котормочу


Кесип жөнүндө:


1. Келечектеги кесип тандоодо Сизге ким таасир эткен?

– Мугалимим. Анын фамилиясы Осмоналиев болгон.

2. Ал кайсы сабактан берген?

– Кыргыз адабияты. Анын сабактары кызыктуу болгон.

3. Инсан болуш үчүн эмне кылыш керек?

– Биринчиден, окуш керек.

Экинчиден, алдыга максат коюп, ага жетиш керек.

Үчүнчүдөн, адамгерчиликтүү болуш керек, адамдар менен тил табыш керек.


Аты: Үмөталиева Бейшегүл

Туулган жылы: 1922-жылы

Туулган жери: Чүй облусундагы

Аламүдүн районунда Орто-Алыш (азыр Байтик) айылы.

Кесиби: Филолог, окумуштуу, профессор


Кесип жөнүндө:


1. Келечектеги кесип тандоодо Сизге ким таасир эткен?

– Сүйүктүү мугалимдерим: К. Каримов, У.Ботбаева, К. Жолдошева

2. Алар кайсы сабактан берген?

– Ар кандай. Мен алардай мугалим болгум келген.

3. Инсан болуш үчүн эмне кылыш керек?

– Биринчиден, окуш керек, көп эмгектениш керек

– Экинчиден, жаккан 10 кесиптин ичинен бирөөнү тандап, ага жетиш керек.

– Үчүнчүдөн, адамкерчиликтүү болуш керек, сүйлөгөндө сөздөрдү тандап сүйлөш керек, себеби сөз октой. Сөз менен адамды тарбияласа, басынтса, дарыласа болот.

Аты: Мухутдинов Альбек

Туулган жылы:1936-жыл

Туулган жери: Кемин районундагы Кызыл-Байрак айылы

Кесиби: Фрунзе шаарындагы (азыр Бишкек) сүрөт окуу жайынын мугалими

Кесип жөнүндө:

1. – Келечектеги кесип тандоодо Сизге ким таасир эткен?

– Сүйүктүү мугалимим: Кыргыз ССРинин элдик сүрөтчүсү Ольга Максимилиановна Мануилова

2. Ал кайсы сабактан берген?

– Сүрөт жана скульптура.

3. Инсан болуш үчүн эмне кылыш керек?

– Биринчиден, окуш керек, көп эмгектениш керек. Экинчиден, ичи тар адам болбош керек. Үчүнчүдөн, адамгерчиликтүү болуш керек.


        Д.Жамансартованын «Бир үйдүн өрнөктүү адамдары» китебинен

Сөздүк:

таасир эт – повлияй

тандоо – выбор

инсан – личность

адамкерчиликтүү – человечный (-ая;-ое)

басынтса болот – можно (невольно) унизить

ичи тар – завистливый (-ая)

тил табыш – находи общий язык

алардай – такие же как они

октой – как пуля

танда – выбери

максат – цель

жет – достигни

Талкуулайлы

Эгерде ... , анда \ -ганда; -канда

39. Сүйлөмдөрдүн логикалык уландысын тапкыла.

1. Бул кесипте адамдар менен тил табыш керек.


А) Себеби ал дүкөндө иштейт.  

Б) Себеби ал стадиондо иштейт. 

В) Себеби ал китепканада иштейт. 


2. Түркияда мугалимдерди сыйлашат.

 А) Анткени мугалимден коркушат.

Б) Анткени сыйлуу кесип.

В) Анткени балдар окубайт.



3. Бул кесипте балдар менен иштегенди билиш керек.

А) Себеби анын кесиби ырчы. 

Б) Себеби анын кесиби дарыгер.

В) Себеби анын кесиби мугалим.


4. Балдарды окутам.

А) Анткени аларга билим берем.

Б) Анткени оор кесип.

В) Анткени балдарды жакшы көрөм.


40. Сүйлөмдөргө бир нече суроо түзгүлө. Иш дептерге жазгыла.

Түркияда мугалимдерди абдан сыйлашат. 


1. … ? – Түркияда 

2. … ? – Мугалимдерди

З. … ? – Абдан 

4. …? – Сыйлашат 


Биздин өлкөдө мугалимдер аз.


1. … ? – Биздин

2. ... ? – Өлкөдө

3. ... ? – Мугалимдер

4. ... ? – Аз


Мугалимдер эң жакшы деңгээлде жашашат. 

1. ... ? – Мугалимдер 

2. ... ? – Эң жакшы 

3. ... ? – Деңгээлде 

4. ... ? – Жашашат


Германиянын мугалимдери саякатка

барышат.

1. ... ? – Германиянын

2. ... ? – Мугалимдери

3. ... ? – Саякатка

4. ... ? – Барышат

41. Дебат уюштургула.

1-топ

Кыргызстанда мугалимдердин жашоо деңгээлин көтөрүш керек.

Эгерде ...., анда ...

Эгерде ...., анда ...

Эгерде ...., анда ...

Демек, Кыргызстанда мугалимдердин жашоо

деңгээлин көтөрүш керек.


2-топ

Кыргызстанда мугалимдердин жол киресин 50% пайызга арзандатыш керек.

Мугалимдердин жол киресин 50% пайызга арзандатканда, ... болот.

... ганда, ... болот.

... ганда, ... болот.

Ошондуктан Кыргызстанда мугалимдердин

жол киресин 50% пайызга арзандатыш керек.


3-топ

Кыргызстанда мугалимдер ар бир беш жыл сайын бир жолу эс алыш керек.

... ганда, ... .

... ганда, ... .

... ганда, ... .

Ошондуктан Кыргызстанда мугалимдер

ар бир беш жыл сайын бир жолу эс алыш керек.

4-топ

Кыргызстанда мугалимдер жайында

курорттордо бекер эс алыш керек.

Эгерде ...., анда ...

Эгерде ...., анда ...

Эгерде ...., анда ...

Демек, Кыргызстанда мугалимдер жайында

курорттордо бекер эс алыш керек.

ИЛИКТӨӨ / ИССЛЕДОВАНИЕ



42. “Кимге кайсы кесип жагат/жакпайт?” Эмне үчүн? Иликтөө жүргүзгүлө. Мектебиңердеги башка 7-класстын окуучуларынан жооп алгыла.

Иликтөөнүн суроолору:

  • Сага кайсы кесип жагат?

  • Эмне үчүн?

  • Сага кайсы кесип жакпайт?

  • Эмне үчүн?

Иликтөө баракчасы

Кесиптер:

жагат, себеби

жакпайт, себеби

мугалим

балдарга билим берет

кызыктуу кесип

пайдалуу кесип

өзүнүн ою:

оор кесип

кызыксыз кесип

жумушу көп кесип

өзүнүн ою:

өрт өчүрүүчү

өрт өчүрөт

кайраттуу кесип

пайдалуу кесип

өзүнүн ою:

кооптуу кесип

кызыксыз кесип

жооптуу кесип

өзүнүн ою:

айдоочу

адамдарды ташыйт

кызыктуу кесип

пайдалуу кесип

өзүнүн ою: машине айдаганды жакшы көрөм

кооптуу кесип

кызыксыз кесип

жооптуу кесип

өзүнүн ою:

дарыгер

дары жасайт

адамдарды айыктырат

пайдалуу кесип

өзүнүн ою:

оор кесип

кызыксыз кесип

жооптуу кесип

өзүнүн ою:

дизайнер

адамдарга кооздук берет

кызыктуу кесип

сүрөт тартканды жакшы көрөм

өзүнүн ою:

акчасы аз кесип

кызыксыз кесип

сүрөт тартканды жаман көрөм

өзүнүн ою:

сатуучу

адамдар менен иштегенди жакшы көрөм

кызыктуу кесип

пайдалуу кесип

өзүнүн ою:

адамдар менен тил табыша албайм

кызыксыз кесип

сатканды жаман көрөм

өзүнүн ою:

ширетүүчү

темир ширетет

кызыктуу кесип

пайдалуу кесип

өзүнүн ою:

абдан оор кесип

жумушу көп кесип

жооптуу кесип

өзүнүн ою:

жыгач уста

кооз эмеректерди жасайт

кызыктуу кесип

бир нерсе жасаганды жакшы көрөм

өзүнүн ою:

кооптуу кесип

жумушу оор кесип

жооптуу кесип

өзүнүн ою

Окуучу

жынысы / пол


кыз

эркек

Жыйынтык баракчасы

Окуучу

жынысы\ пол

жалпы саны: кыздар (канча?)

жалпы саны: эркектер (канча?)

Кесиптер:

жалпы саны: жагат, себеби (канча?)

жалпы саны: жакпайт, себеби

(канча?)

43. “Кимге кайсы кесип жагат/жакпайт?” Эмне үчүн? Иликтөөнүн негизинде диаграмма түзгүлө.

Кимге кайсы кесип жагат / жакпайт?”

 №... орто мектебинин  7-классынын  окуучуларынан алынган маалымат боюнча 



44. Диаграмманы карап жыйынтык чыгаргыла.

Мага жаккан кесиптер боюнча биринчи орунда .... турат, ага ... окуучу добуш берген.

Мага жаккан кесиптер боюнча экинчи орунда .... турат, ага ... окуучу добуш берген.

Мага жаккан кесиптер боюнча үчүнчү орунда .... турат, ага ... окуучу добуш берген.

Мага жаккан кесиптер боюнча төртүнчү орунда .... турат, ага ... окуучу добуш берген.

Мага жаккан кесиптер боюнча бешинчи орунда .... турат, ага ... окуучу добуш берген.

Мага жаккан кесиптер боюнча алтынчы орунда .... турат, ага ... окуучу добуш берген.

Сөздүк:

биринчи орун – первое место

добуш берген – голосовали

ДОЛБООР

Биздин өлкөдө мугалимдин жашоо деңгээлин көтөрүш үчүн

эмне кылыш керек?

45. Долбоор усулу боюнча иштеп чыккыла.

Талаптар:

1. Кыргызстандагы мугалимдер

2. Башка өлкөдөгү мугалимдер

3. Мамлекеттин мугалимдерге мамилеси

4. Кыргызстандагы мугалимдердин келечеги


Таяныч сүйлөмдөр:

– Мугалимдердин жол киресин 50%га арзандатыш керек. Себеби ...

– Биздин өлкөдө мугалимдер жакшы жашаш керек. Себеби ...

– Окуучуларга күчтүү билим бериш керек. Себеби ...

– Мугалимдер жайында курорттордо бекер эс алыш керек . Себеби...

– Мугалимдер болбосо билимсиз калабыз. Себеби ..


Талаш пикирлер: Кошуласыңбы? Же кошулбайсыңбы?

  • Мугалимдердин жашоо деңгээлин жогорулатыш керек.

  • Эгерде мугалимдер мектепте иштебесе, анда окуучулар билимсиз болот.

  • Жаштар мугалимдин окуусун бүткөндө, мектепте иштешпейт.

  • Биздин өлкөдө мугалимдерди сыйлашат


Модалдык туюнтма:

-ыш керек (надо, необходимо, нужно);

-ууга болбойт (нельзя, не нужно).

46. Биздин өлкөдө мугалимдердин жашоо деңгээлин жакшыртыш үчүн эмне кылыш керек? 3-4 топ боюнча иштегиле. Оюңарды жактагыла.

А

Биздин өлкөдө мугалимдердин жашоо деңгээлин жакшыртыш керек.

Алардын жашоо деңгээлин жакшыртыш үчүн:

    Биринчиден, ...

    Экинчиден, ...

    Үчүнчүдөн, ...


Б

“Эгерде мен өлкө жетекчиси болсом, анда ...”

“Эгерде мен бай адам (миллионер) болсом, анда ...”

Мен + макмын – я бы…

-макмын; -мекмин

-мокмун; -мөкмүн


М.: Мен мугалимдердин жашоо деңгээлин көтөрмөкмүн


Сөздүк:

жашоо деңгээли уровень жизни

өлкө жетекчиси – руководитель правительства

жогорулатыш керек, көтөрүш керек – необходимо повысить

Ойлонгула, тапкыла

47. Ким көп сөз жасайт?

к

а

м

с

ы

з

д

а

н

д

ы

р

у

у

1-топ

2-топ

1.



2.



3.



4.



5.



48. Баш катырманы толтургула.

Тигинен: 1. Өлкө. 4. Баалуу кагаз. 5. Айына берилүүчү акча. 7. Кесип. 9. Бычак менен иштейт. 11. Жыгач менен иштейт. 13. Тигет. 15. Калем менен иштейт. 16. Ийне саят.


Туурасынан:

2. Доход. 3. Кесип. 6. Сахнада иштейт. 8. Көмүр казат. 10. Айлыгы көп кесип.

12. Кесип. 14. Өлкө.




49.

10 сөз

к

а

р

д

а

р

ы

г

е

р

с

м

о

а

ф

й

э

у

о

г

я

у

о

ш

и

р

т

ч

о

х

к

г

ч

п

ө

е

е

э

ы

с

ш

а

у

о

ь

т

ү

ү

ч

ү

ц

л

ж

з

а

б

к

а

р

р

у

и

у

ч

б

и

л

к

ы

ө

б

м

й

у

а

й

ж

ф

к

т

т

и

г

ү

ү

ч

ү

о

п

ч

и

х

л

а

к

и

ы

м

м

ү


10 сөз

ч

а

с

а

т

у

у

ч

у

к

ү

п

ү

у

ч

о

т

ч

о

п

б

у

х

г

а

л

т

е

р

а

а

п

р

о

б

в

е

н

т

к

н

к

с

к

а

к

о

ш

ч

у

к

ъ

о

у

р

ш

ж

с

р

о

и

ы

т

р

ш

а

х

т

е

р

р

н

в

о

р

о

ө

к

г

м

й

д

и

з

а

й

н

е

р

э

ж

ө

ң

з

ч

ө

н

л

щ

б

Иш кагазы

Өздүк таржымал\ резюме

50. Өздүк таржымалды (резюме) окуп, которгула.

Өскөнбек: Вова, сен билесиңби жумушка орношуш үчүн кандай кагаздарды даярдаш керек?

Вова: Билем. Жумушка орношуш үчүн арыз жана өздүк таржымал / резюме жазыш керек.

Өскөнбек: Өздүк таржымал кантип жазылат?

Вова: Өздүк таржымал мындайча жазылат:


Өздүк таржымал


1. Аты-жөнү: Эркинбеков Өскөнбек Эркинбекович

2. Дареги: Бишкек шаары, «Жал» кичи району, 25-үй, 40-батир.

Телефону: 0777…

3. Туулган жылы, күнү, айы: 16. 02. 2001-жыл

4. Билими: №58 орто мектеби, Бишкек шаары, 7-класс

5. Кошумча маалыматтары:

Компьютерди өздөштүрүүсү: Microsoft Office (Word, Excel, Access, Power Point), Internet Explorer.

Тилдерди өздөштүрүүсү: кыргыз тили, орус тили, англис тили, немец тили сөздүк менен

6. Кызыгуусу: футбол, сурөт, комуз, жаныбарлар жөнүндө китептер


51. Көп чекиттин ордуна тиешелүү сөздөрдү койгула.

1.

Фамилиясы, аты, атасынын аты …

А) Эркинбеков Өскөнбек Эмирович

Б) Эркинбеков Өскөнбек Эркинбекович

2.

Дареги ...

А) “Жал” кичи району, 25-үй, 40-батир

Б) “Жал” кичи району, 25-үй, 41-батир

3.

Туулган жылы, күнү, айы …

Б) 16.02.2000ж

В) 16.02.2001ж

4.

Орто билими …

А) №62 мектепте окуган

Б) №61 мектепте окуган

5.

Тилдерди өздөштүрүүсү …

А) кыргыз тили, орус тили, англис тили

Б) кыргыз тили, орус тили, англис тили, немец тили сөздүк менен

6.

Компьютерди өздөштүрүүсү...

А) Word, Excel, Access, Power Point, Internet Explorer

Б) Word, Excel, Access, Power Point

7.

Кызыгуусу ...

А) футбол, бий, комуз, жаратылыш жөнүндө китептер

Б) футбол, комуз, сүрөт, жаныбарлар жөнүндө китептер

Сөздүк:

өздөштүрүү – усвоение, овладение

билим – образование

кошумча – дополнительный

52. Суроолорго жооп бергиле. Иш дептерге жазгыла.

1. А: Өздүк таржымалды эмне үчүн жазышат?

Б: ...

2. А: Өздүк таржымал жок болсо жумушка алабы? Эмне

үчүн?

Б: ...

3. А: Өздүк таржымал жазыш керекпи? Эмне үчүн?

Б: ...

53. Өзүңөргө өздүк таржымал түзгүлө.

Өздүк таржымал


  1. Фамилиясы, аты, атасынын аты: ..........................................................................

  2. Дареги: ........................................................................................................

  3. Туулган жылы, күнү, айы: ....................................................................................

  4. Билими: ........................................................................................................

  5. Кошумча маалыматтары: .....................................................................................

  6. Кызыгуусу: ………………………………………………………………………

54. Берилген кесиптерге өздүк таржымал жазгыла.

1-топ
Архитектор


2-топ
Дизайнер


3-топ
Дарыгер

55. Берилген сөздөрдүн кайсынысы өздүк таржымалга кирет? Ишиңе ийгилик. Каалайм! Сизди урматтап ... 56. Сөздөрдүн котормосун тапкыла. билиммаалыматөздүк таржымалкошумча дополнительныйинформациярезюмеобразование

Кайталагыла

57. Макалды кыргызча которгула. Иш дептерге жазгыла.

Умелый в гору тянет - ...

58. Берилген сүйлөмдөргө ылайык суроолорду түзгүлө. Иш дептерге жазгыла.

1. А: . . . ?

Б: Дүкөнчүлөр адамдар менен тил табыш керек.

2. А: . . . ?

Б: Прокурорлор, соттор, адвокаттардын жумушу да жооптуу болуп эсептелинет.

3. А: … ?

Б: Модельерлер жана дизайнерлердин кесиби – чыгармачыл кесип.

4. А: . . . ?

Б: Ширетүүчүнүн жумушу оор жана жооптуу.

5. А: . . . ?

Б: Эстрада ырчыларынын, шоу-бизнестеги адамдардын жумушу оор, бирок

кызыктуу.

59. Синквейнди толтургула.

Синквейндин шарттары

1-сап – 1 зат атооч

2-сап – 2 сын атооч

3-сап – 3 этиш

4-сап – сүйлөм

5-сап – жыйынтыктоочу сөз / обобщение, вывод


Үлгү:

1-сап – Мугалим

2-сап – мээримдүү, билимдүү

3-сап – окутат, тарбиялайт, үйрөтөт.

4-сап – Мага математика мугалими жагат.

5-сап – Ар бир кесип ардактуу.


1-сап – Ашпозчу

2-сап –

3-сап –

4-сап –

5-сап –


1-сап – Дарыгер

2-сап –

3-сап –

4-сап –

5-сап –


1-сап – Ширетүүчү

2-сап –

3-сап –

4-сап –

5-сап –

КӨҢҮЛ БУРГУЛА!

Ар бир алты жыл сайын Израилдин мугалимдери бир жылга эс алууга чыгышат.

Через каждые шесть лет учителя Израиля отдыхают год.

сайын

Жыл сайын биздин мугалимдерибиз жайында курорттордо бекер эс алыш керек.

Каждый год летом наши учителя должны бесплатно отдыхать на курортах.


Өзүңөрдү текшергиле


«Почточу» ырына байланыштуу

эмгектен

шат

кат

ат

ок

бат

күлкү

күч

көз жаш

көп

– работай

– радость, веселье

– письмо

– стрелять, лошадь

– пуля

– быстро

– смех

– сила

– слеза

– много

Өздүк таржымалга байланыштуу сөздөр

жогорку билим

орто билим

өздөштүрүү

кошумча

адистик

– высшее образование

– среднее образование

– усвоение, овладение

– дополнительный

– специальность


Дүйнөдөгү мугалимдердин жашоо деңгээли тексти боюнча сөздөр

адис

айлык

кээ бир

киреше

төмөнкү


чөйрө камсыздандыруу


курулуш

жетекчи

маалымат

ошондуктан

деңгээл

сый

жол кире

ошондой эле

улуттук

бекер

ишенби

дагы

жума

ар бир

ал эми 

– специалист

– зарплата

– некоторый (-ая;-ое)

– доход, прибыль

– следующий, нижеследующий

– сфера

– 1. страхование;

2.обеспечение

– строительство

– руководитель

– информация

– поэтому

– уровень

– уважение

– оплата за проезд

– а также

–национальный

– бесплатно

– суббота

– еще, также

– 1.неделя; 2.пятница

– каждый

– ну, а 


37 – азаматсың!

27-37 – жакшы!

27 ден төмөн – дагы аракет кыл.



***КОШУМЧА КӨНҮГҮҮЛӨР

60. Суроолорго жооп бергиле. Иш дептерге жазгыла.

1. «Өнөр» деген эмне?

2. «Өр» деген эмне?

3. «Өнөрлүү өргө сүйрөйт» деген макалды кандай түшүнөсүң?

4. Башка улутта мааниси жагынан окшош макал барбы?

Мисалы:

61. Кеңешип, берилген сөздөрдү орус тилине которгула.

көгөртүп – … 

тилек – … 

эстүү – … 

заман – …

жарашкан – …

тарбия – …

тазаруу – …

ырыстуу – …

өлкө – …

өткүр – …



62. Ырды окугула, маанисин түшүнгүлө.

Мугалим

Билим менен көгөртүп 

Эстүү болсун деп тилеп 

Заманына жарашкан 

Жакшы балдар болсун деп

Тарбия берип тазартып

Ырыстуу болсун деп тилеп

Өлкөсүнө жарашкан

Өткүр балдар болсун деп

А.Осмонов

63. Суроолорго жооп бергиле. Тапшырманы иш дептерге жазгыла.

1. Ыр эмне жөнүндө жазылган?

2. Эмне үчүн мугалимдер балдарды жакшы болсун дейт?

3. Эстүү, ырыстуу, өткүр деген сөздөрдү кандай түшүнөсүң?

4. Мугалим кандай кесип? Эмне үчүн?

64. Текстти тыным менен окугула, тапшырмаларды аткаргыла.

Каак-Каак”

I

Бир күнү поезд менен Бишкекке окууга кеткен, каргалардын үч баласы да айылына келишти. Алар Бишкектеги жаңы ачылган консерваториянын биринчи бүтүрүүчүлөрү эле. Үчөө тең кубанычта келишти. Каргалар үч баласын салтанат менен тосуп алышты.

– Кана эми, азаматтар! Өнөрүңөрдү көрсөткүлө! – деди тургандар үчөөнө. Биринчи карга чемоданын ачты да скрипкасын алып ойной баштады. Композитор Бетховендин “Ай сонатасын”созолонтту. Элиме-журтума жагайын деп ал ушунчалык жанталашып, берилип ойноду деңиз, бирок каргалар негедир тигини жактырбай отурушту.

– Ушу да музыкабы?

– Ушул үчүн беш жыл убара болбой эле койсо болмок экен, – дешип өз ара шыпшынышты.


А) Тексттин уландысын окубай суроолорго жооп бергиле:

1. Эмне үчүн Бишкектен үч карга айылга келишти?

2. Аларды тосуп алгандан кийин каргалар эмне дешти?

3. Биринчи карга кандай өнөр көрсөттү?

4. Композитор Бетховендин “Ай сонатасын” үйрөткөн мугалим кандай экен?

4. Эмне үчүн биринчи карганын өнөрүн жактырышкан жок?

5. Силердин оюңар боюнча, андан ары эмне болот?

II

Ошентип биринчи каргага кол чабылган жок. Экинчиси болсо кол ойнотуп шартылдата комуз чертип кирди. “Насыйкат”, “Маш ботой”, “Камбаркан” деген чоң күүлөрдү кайрып, тургандардын бир черин жазайын деди экинчи карга. Бирок ага да эч бири муюбады. Ал түгүл, комуз чертилип бүткүчө кээ бирөөлөрү үргүлөп да кетишти. Эч кызыгы жок болду.

– Атакөрү, бекер эле чыгым болгон экенбиз, буларга, – дешти.

Үчүнчү карга болсо чемоданын да ачкан жок. Эки колун бөйрөгүнө таяна калды да үнүн каргылданта “Каа-ак! Каа-ак” деп кайта-кайта какылдай берди.


Б) Тексттин уландысын окубай суроолорго жооп бергиле:


1. Эмне үчүн комузчу карганын өнөрү жакпай калды?

2. “Насыйкат”, “Маш ботой”, “Камбаркан” деген чоң күүлөрдү үйрөткөн карганын

мугалими кандай экен?

3. Эмне үчүн отургандар уктай башташты?

4. Үчүнчү карга эмне кылды? Эмне үчүн?

5. Силердин оюӊар боюнча, андан ары эмне болот?


III

Каргалар мына ушунда гана шатырата кол чаап, бали-бали деп кыйкырып киришти. Акыры тигил каакылдаганын токтоткондо аны кайрадан сахнага чакырышты…

– Азаматсың! – деди акырында карыя карга тигил жаш карганы бооруна кысып, – азаматсың, уулум! Жогорку билим алып келип, эл керегине жарайт деген ушул!

К.Акматов

В) Суроолорго жооп бергиле. Иш дептерге аткаргыла.

1. Эмне үчүн үчүнчү карганын какылдаганы жакты?

2. Отурган каргалар кандай экен? Эмне үчүн?

3. Жогорку билимдүү дегенди кандай түшүнөсүңөр?

4. Үчүнчү карга жогорку билимдүү бекен? Эмне үчүн?

5. Үч карганын ичинен кайсынысы жогорку билимдүү экен? Эмне үчүн?

6. Жашоодо ушундай адамдар барбы? Мисалы:

7. Окуя силерге жактыбы? Эмне үчүн?


Эссе жазгыла.


Эгерде мен өлкөнүн жетекчиси болсом, анда мугалимдердин жашоо деңгээлин көтөрүш үчүн эмне кылмакмын?”



ТЕКШЕРҮҮ ИШТЕРИ
65. 1. Орфографиялык жат жазуу

Мугалим окуп берет.


66. 2. Котормолуу жат жазуу китепканачытигүүчүтиш доктуркароолчусатуучужыгач устажыгач устаайдоочумугалимжазуучуширетүүчүашпозчукызматчыкуруучударыгер библиотекарьстоматологшвеяохранникпродавецстолярповарводительпожарникучительписательсварщикдокторслужащийстроитель 67. II. ТЕСТТИК ТАПШЫРМАЛАР 1-БӨЛҮК I. Лексика. Грамматика Бирден онго чейин (1-10). Туура жообун тегеректегиле.
Өнөрлүү ................... (1) сүйрөйт.
«……………...(2) жана мезгил» аттуу кино тартылган.
Гезит берем, .................. (3) берем.
Германияда ......................... (4) эң жакшы деңгээлде жашашат.
……………………. (5) мугалимдерди абдан сыйлашат.
Франция да мугалимдери улуттук ……………(6) бекер киришет.
Кыргызстанда жаш мугалимдер ……………. (7) бар.
........................... (8) билим берет.
Жумушка орношуш үчүн ............................... (9) жазыш керек.
Балдарды сүйбөгөн адам ............................... (10) боло албайт.
68. 2-БӨЛҮК II. ОКУП ТҮШҮНҮҮ Он бирден он бешке чейин (11-15). Текстти окугула. Белгиленген сүйлөмдөрдүн логикалык уландысын тапкыла.
(11) Бул кесипте балдар менен иштегенди билиш керек.
(12) Түркияда мугалимдерин сыйлашат.
(13) Өскөнбек мугалим болгусу келет.
(14) Израилде мугалимдер бир жыл эс алышат.
(15) Жаздырам, үйрөтөм, окутам.
69. Он алтыдан жыйырмага чейин (16-20). Тексттин маанисине ылайык туура жообун тегеректегиле.
Курулуш чөйрөсүндө …………….. (16) иштешет.
Укук коргоо чөйрөсүндө ..................... (17) иштешет.
Эстрада чөйрөсүндө .............................(18) иштешет.
Банк чөйрөсүндө ................................ (19) иштешет.
Соода-сатык чөйрөсүндө ............................ (20) иштешет.
70. 3-БӨЛҮК III. УГУП ТҮШҮНҮҮ Жыйырма алтыдан отузга чейин (21-25). Текст угузулат. Угузулган тексттин мазмунуна туура келген сүйлөмдү тапкыла.
21-тест.
71.
22-тест.
72.
23-тест.
73.
24-тест.
74.
25-тест
75. Жыйырма алтыдан отузга чейин (26-30). Диалог 2 жолу угузулат. Угузулган диалог боюнча суроолорго жооп бергиле.
(26) Алар эмне жөнүндө сүйлөштү?
(27) Өскөнбекке кайсы кесип жагат?
(28) Кайсы сабакты жакшы окуш керек?
(29) Эмне үчүн мугалим болгон жагат?
(30) Мугалим кандай кесип?
76. III. ЭССЕ ЖАЗУУ

Толуктап жазуу

1. Грамматикалык формаларды эске алып, берилген текстти толуктап жазгыла.

 

Менин келечектеги кесибим

 

   Менин атым ______________________________. Мен 6-класста ______________________________ . Мен келечекте __________________________ болгум келет. Анткени _______________________________________________________ жакшы көрөм.  Эгерде мен _______________________________________ болсом, анда мен __________________________________________ билишим керек. Мен келечекте ____________________________ болсом, анда ________________________________ иштейм. Мен өз кесибимди жакшы көрөм. Анткени ар бир кесип − _____________________________ .

 

Өз алдынча жазуу

2. Берилген темага эссе жазгыла.

 

Темасы: “Мугалимдердин жашоо деңгээли”

 

Болжолдуу планы:

1.      Кесип жөнүндө бир макал.

2.      Кесиптин түрлөрү.

3.      Мугалимдердин жашоо деңгээли.