1-тема Саякат Тарыхый жерлерС. ЖУСУЕВ
Татаал учур чак: -ып + жат + жак мүчө

Саякат боюнча өтүлгөндөрдү кайталагыла

1.
Сүрөткө тиешелүү сөздөрдү жебе менен чогулткула.



2.
Суроолорго жооп жазгыла.
1. А: Бишкекте кандай автобекеттер бар?
    Б: … .

2. А: Учак кандай унаа?
    Б: … .

3. А: Саякатка кайда бардың?
    Б: … .

4. А: Саякатка эмне менен барса болот? Эмне үчүн?
    Б: … .

5. А: Кыргызстанга метро курса болобу? Эмне үчүн?
    Б: … .
3. Сөздөрдүн котормосун жебе менен көрсөткүлө. автобекетбажы түштүк учак күтүү залы ылдамдыкорундукжүргүнчү югтаможняавтовокзалсиденьепассажирскоростьсамолетзал ожидания

Кайталагыла

4. Машинеге мүнөздөмө бергиле. Бош жерлерин толтургула.

Бул машине. Анын маркасы « …»

1. ____________________        2. ____________________

3. ____________________        4. ____________________

5. ____________________        6. ____________________

7. ____________________


Керектүү сөздөр:  эшиктери, алдыңкы дөңгөлөгү, арткы отургучу, рулу, алдыңкы терезеси, арткы дөңгөлөгү, алдыңкы отургуч.

5. Тесттин суроолоруна жооп бергиле.
А. Сүйүнбай Эралиев ким болгон?
Б. Метрополитен француз тилинен которгондо эмнени билдирет?
В. Учактын дөңгөлөгүн эмне дейт?
Г. Учактын негизги бөлүгү эмне?
Д. Бизнесс – класс деген эмне?
6. Сөздөрдү катыштырып сүйлөм түзгүлө. Жүргүнчү, орундук, дөңгөлөк, аялдама, терезе, ыңгайлуу, кызыктуу, кооптуу, арзан, шаар, жайлоо, кымбат.
ЭСТЕГИЛЕ – ВСПОМНИТЕ:
Учак, кеме, поезд, араба, такси, ат, төө, троллейбус, машине, метро, унаа, аэропорт, кайык, автобекет, эстакада
Текстти уккула.

Окугула

1925-жылы           Ош областынын Өзгөн
                               районундагы
                               Кызыл-Жар кыштагында туулган.


1943-жылы           Армияда кызмат өтөгөн.


Сооронбай Жусуев

1947-жылы           Ош мамлекеттик университетинин
                               кыргыз тили жана адабияты
                               факультетин бүтүргөн.


1951-жылы           Москвадагы М. Горький атындагы
                              адабият институтуна тапшырган.


1956-жылы           Институтту бүтүргөн.


1960-жылы           “Чалкан” журналында иштеген.

Чыгармалары:     “Эмгек күүсү”, “Суктануу”,
                             “Керемет”, “Адамдар”, “Мекен
                              таңы” ж.б.

“Мекен таңы”
                            Тоолор жүзүн көл-күзгүдөн караган,
                            Тоодон жанып мээрим нуру таралган.
                            Кымбат, кутман ушул ыйык, кооз жер
                            Кыргызымдын бактысына жаралган.
                                                                         С. Жусуев

 Сөздүк:

кызмат өтөгөн – служил                 

өтөө – поступление                  

каран – рассматривай  себя

жүз – 1. сто; 2. лицо  

жан – загорись                      

күзгү  – зеркало    

мээрим  – благодать ыйык  –  святой

нур  –  луч света              

таралуу  – распространение

кутман  –  приносящий счастье     

кымбат  –  ценный

бакты \ бакыт\ ырыс  –   счастье 

жаралган  –  сотворён                                               

7.
Сүйлөмдөргө суроо түзгүлө.
1.  ... ? – “Чалкан” журналында иштеген.

2. ... ? – Институтту бүтүрөт.

3. ... ? – “Эмгек күүсү”, “Суктануу”, “Керемет”, “Адамдар”, “Алтын чынар” ж.б.
8.
“Туура”, “ката” экенин белгилегиле.
Филология факультетин бүтүргөн. Кызматкер болуп эмгектенген. “Чабуул” журналында эмгектенген. Москвада окуган.
9.
Берилген сѳздѳрдѳн сүйлѳм түзгүлѳ.

1. кызмат, акын, өтөгөн, армияда.

2. бүтүргөн, университетинин, факультетин, Ош, филология.

3. армияга, барган, акын

4. Кызыл-Жар, районундагы, туулган, Өзгөн, кыштагында.

10. Текстте эмне жөнүндө сөз болгон жок ( √ ).
гезит
иш
ырлары
үй-бүлө
кызматкер
поэмалары
журнал
кесип
университет
искусство
туулган
оору
11. Текстке байланыштуу сүйлөмдү толуктагыла.

1. ... айылында төрөлгөн. 

2. ... журналында ... .

3. Ош ... аяктаган.

4. Ырлары: ....

12. Берилген сөздөр менен сүйлөм түзгүлө.

 Бүтүргѳн, тапшырган, туулган, кыштак

13. Текстке бир жѳнѳкѳй, үч татаал суроо түзгүлѳ. 1 .......?             2 ........?            3 .......?              4 ........? 14.
Суроолорго жооп бергиле.
1. “Тоолор” ырын ким жазган?

2. Ыр эмне жөнүндө жазылган?

3. Эмне үчүн Кыргызстан кооз жер?

4. Эмне үчүн ыйык жер?

5. “Кутман” деген сөздүн маанисин кандай түшүнөсүң?

6. Эмне үчүн кымбат жер?

 

15.
Сөздөр менен сүйлөм түзгүлө.
Кутман, нур, ыйык, кымбат, мээрим, жүз, күзгү
16.
Ырда эмне жөнүндө сөз болгон жок ( √ ).
жумуш
жер
нур
эс алуу
кымбат
үй
тоо
тамак
ыйык
17.
Чачылган сөздөрдөн сүйлөм түзгүлө.
1. абдан, жер, кооз, биздин.
2. жер, ыйык, кымбат, кутман.
3. өлкө, Кыргызстан, кооз, тоолуу.
18. Акын жөнүндө маалымат баракчасын толтургула.



19.
Кимдин чыгармасынан алынган саптар? Көп чекиттин ордун толтургула.

................................................ каранган,

Тоодон ...................................................

....................... ушул ...............................

.......................... бактысына  ..................

Көнүгүү иштегиле

20. Берилген сөздөрдүн котормосун тапкыла. святойценныйзагорисьсотворёнсчастьераспространениелуч светаприносящий счастьеблагодатьлицозеркало кутманмээримнуркымбаткүзгүжүзжаныйыкбактыжаралтаралуу 21.
Таблицанын жардамы менен сөздөрдү жөндөгүлө.

Үлгү:
А.  учак, кеме, тоо, сен, бул, ал
И.  учактын,...
Б.  учакка,  ...
Т.  учакты, ...
Ж. учакта, ...
Ч.  учактан, ...

22.
Көп чекиттин ордуна жөндөмө мүчөлөрүн койгула, бош жерлерге мааниси туура келген сөздөрдү койгула.

Керектүү  сөздөр: кеме, бүттүм, арзан, автобекет, тартиптүү, кооз, тарыхый жерлер бар.

1. Дүкөн… жер-жемиштери … .  2. Мектеп… окуучулары … .   3. Ысык-Көл… чоң  …    көрдүм. 4. Бишкек…  эки …  бар.  5. Кат… жазып  … .  6. Саякатка  Кытай… барса болот. Себеби  ал  жер … .  7. Саякатка  Кыргызстан… барса болот. Себеби  ал  жерде …

 

 

23. Көп чекиттин ордуна ат атооч сөздөрүн койгула.

Керектүү сөздөр: мага, биздин, анын, сени, ал, сага.

 ...  Ошко эс алууга эжем чакырып жатат. Таластан . . . досу келди.    . . . көлгө кетти. ... жерибиз касиеттүү.  Нарындан байкең . . . кат берди.   . . . Манас күмбөзү абдан жакты.

 

24. Бош жерлерге керектүү ат атоочторду койгула.
1. . . . унааңды алсам болобу?
2. . . . Ош шаарынан келе жатат.
3. . . . Таласка кетишти.
4. . . . Сулайман тоону көрдүңөрбү?

Окугула

 

СУЛАЙМАН-ТОО

    Сулайман-Тоо  XVI  кылымга чейин Бара-Кух деп аталган. ХХ кылымдан баштап Сулайман пайгамбар-дын атынан аталган. Легенда боюнча Сулайман пайгамбар бул жерге сыйынып турчу экен.

   Тоонун узундугу 1140 метрге жакын, туурасы 560 метр, бийиктиги  160 метр.

       Тоодо көп үңкүрлөр бар. Мисалы, Руша үңкүрүндө  Ош тарых  музейи  жайгашкан. Тоонун чыгыш этеги-нен орто кылымда салынган мончо, Сулайман пайгамбар-дын тактысы жана Бабур хандын кичине ак үйү табылган.

   Сулайман-Тоонун эки жагынан, эки канал айланып агып өтөт. Туристтер тоого атайын жасалган тепкичтер менен чыгышат.Бул жер ыйык жер деп эсептелинет.

 

 

Сөздүк:

кылым – век                         табылган – найдено

пайгамбар – пророк            үңкүр – пещера

этеги – подножие                 ыйык – святой

мончо – баня                        такты – трон

тепкич – лестница               айланып агып өтөт – обтекает

узундук – длина                   эсептелинет – считается

сыйынат – поклоняются    тарыхый эстеликтер

                                              исторические памятники 
25.
Текстке үч жөнөкөй, эки татаал суроо түзгүлө.
   

                1. ...?      2. …?       3. …?     4. … ?      5. …?

26.
Текстте эмнелер жөнүндө сөз болду?
легенда
музей
туристтер
шаар
Ош
тоо
27.
Сүйлѳмдѳргѳ суроолорду түзгүлѳ.

1.  А: ...?

     Б: Сулайман пайгамбардын  атынан аталган.

 2.  А: ...?

     Б: Тоонун узундугу  1140 метрге  жакын.

 3.  А: ...?

     Б: Руша үңкүрүндө  тарых  музейи  жайгашкан?

 4. А: ...?

    Б: Тоодон  Бабур хандын  кичине  ак  үйү

         табылган.

28.
“Туура” (Т), “ката” (К) экенин белгилегиле
1. Мурун тоо Бара-Кух деп аталган. 2. Тоонун узундугу 560 метр. 3. Үңкүрдө музей жайгашкан. 4. Бабур кандын тактысы табылган. 5. Ал жер ыйык деп эсептелинет.

СҮЙЛӨМ

 

Жөнөкөй сүйлөм                              Татаал  сүйлөм

( Простое предложение)            (Сложное предложение)

 

М.: Сулайман-Тоо  XVI  кылымга чейин

Бара-Кух деп аталган.

     М.: Туристтер тоого атайын      жасалган тепкичтер менен        чыгышат, себеби тоонун            бийиктиги 160 метр.

 

 


29. Жөнөкөй сүйлөмдөрдөн татаал сүйлөм түзгүлө.

Үлгү: Туристтер тоого атайын жасалган тепкичтер менен чыгышат. Тоонун бийиктиги 160 метр.

Туристтер тоого атайын жасалган тепкичтер менен чыгышат, себеби тоонун бийиктиги 160 метр

 

ХХ кылымдан баштап, Сулайман пайгамбардын атынан аталган. Легенда боюнча Сулайман пайгамбар бул жерге сыйынып турчу экен. Бул жер ыйык жер деп эсептелинет.

                     БИРОК – но, ЖАНА – и (союзы)

30.
Көп чекиттин ордуна керектүү байламталарды (жана, бирок) койгула.

Үлгү: Тоонун узундугу 1140 метрге жакын жана туурасы  560 метр.

           Тоонун узундугу 1140 метрге жакын ... бийиктиги  160 метр. Сулайман-Тоо  XVI  кылымга чейин Бара-Кух деп аталган ... ХХ кылымдан баштап, Сулайман пайгамбардын атынан аталган. Бабур хандын кичине ак үйү табылган ... бул жер ыйык жер деп эсептелинет. Бул жер ыйык жер деп эсептелинет ... балдар тарыхый эстеликтерге өздөрүнүн аттарын жазып, сүрөт тартып кетишет.

31.
Татаал сүйлөмдөрдүн уландысын тапкыла.
Кыргызстанга саякатка келсе,Бул жер ыйык жер деп эсептелинип,ХХ кылымдан баштап,Тоонун эки жагынан,Тоодон пайгамбардын тактысы жана, Сулайман пайгамбардын атынан аталган. Бабур кандын кичине үйү табылган.эки канал агат.көп адамдар келип сыйынышат. көп тарыхый жерлерди көрөт.
32.
Тѳмѳнкү суроолорго жооп бергиле.

1. А: Кыргызстанга  саякатка  барса  болобу? Эмне үчүн?

    Б: ... .

2. А: Кыргызстандагы кандай тарыхый жерлерди билесиңер?

    Б: ... .

3. А: Сага саякатка кайда барган жагат? Эмне үчүн?

    Б: ... .

4. А: Эмне үчүн Сулайман-Тоо ыйык деп эсептелинет?

    Б: ... .

5. А: Кыргызстандагы тарыхый жерлерди сакташ керекпи? Эмне үчүн?

    Б: … .

Мекениңди жакшы билесиңби?

33.
Сүрөт боюнча суроолорго жооп бергиле.

1. А: Кыргызстанда канча область бар?
    Б: …
    А: Алар кайсылар?
    Б: …

2. А: Бул эмне? Ал кайда жайгашкан?
    Б: …


3. А: Бул эмне? Ал кайда жайгашкан?
    Б: …

4. А: Бул эмне? Ал кайда жайгашкан?
    Б: …

4. А: Бул эмне? Ал кайда жайгашкан?
    Б: …

5. А: Бул эмне? Ал кайда жайгашкан?
    Б: …



34. Төмөндөгү дубал гезитти которгула жана өзүңөр дагы кошкула.

Талкуулагыла

Бул туура эмес / себеби... / бул көйгөйдү чечиш үчүн эмне кылыш керек?

Көбүнчө балдар тарыхый эстеликтерге барганда, ушундай сыяктуу жазууларды жазып кетишет. Бул туурабы?


Модалдык конструкция:

-ыш керек(надо, необходимо, нужно); 

-ууга болбойт(нельзя, не нужно).
35.
Коюлган суроого дебат уюштургула.

Көйгөй: БАЛДАР ТАРЫХЫЙ ЭСТЕЛИКТЕРГЕ ... , .... КЕТИШЕТ. БУЛ ТУУРА ЭМЕС.

 1-топ

Себеби ...

Эгерде ...., анда ...                                                   

Эгерде ...., анда ...

Эгерде ...., анда ...

Демек,балдар тарыхый эстеликтерге жазбаш керек.

   2-топ

Бул көйгөйдү чечиш үчүн:

биринчиден, ... ыш керек.

экинчиден, ... ыш керек.

үчүнчүдөн, ... ыш керек.

3-топ

Бул көйгөйдү чечиш үчүн:

биринчиден, ... -ууга болбойт.

экинчиден, ...  -ууга болбойт.

үчүнчүдөн, ... -ууга болбойт.


Сөздүк:

көйгөй – проблема

калабы? – останется ли?

өзөн / дарыя / сай –  река

чечиш үчүн – чтобы решить

таза тутпай – не бережём, дословно: не содержим в чистоте 

36. Ырды окугула. Маанисин айтып бергиле.


                                                                     

Калабы?
Аябадык жерди, сууну, абаны,
Таза тутпай бак арасын, көчөнү.
Бизден кийин жер ташыркап калабы?
Жолго айланып кашка суунун өзөнү.

Майрамкан  Абылкасымова


Таланттуу акын 1936-жылы Чүй облусунун Кемин районунда туулган.

Иликтөө / исследование

37.
“Тарыхый эстеликтерди сакташ керекпи?” Эмне үчүн? Иликтөө жүргүзгүлө. Классыңардагы окуучулардан жооп алгыла.

 

Иликтөөнүн суроолору:

–        Сен Кыргызстандын кайсы тарыхый жерлерин билесиң?

–        Кыргызстандын кайсы тарыхый жерлерине бардың?

–        Тарыхый эстеликтер Кыргызстандын кайсы жеринде жайгашкан?

–        Сага Кыргызстанда  кайсы тарыхый эстеликтер жагат?

–        Эмне үчүн?

–        Балдар эмне үчүн тарыхый эстеликтерге жазышат? Себеби:

–        Тарыхый эстеликтерге жазып кеткен туурабы? Эмне үчүн:

–        Тарыхый эстеликтерди сакташ керекпи?

       –    Эмне үчүн?

 

 

Иликтөө баракчасы

Суроолор

билем

билбейм

ü  Кыргызстандын  тарыхый жерлерин

билесиңби?

1. Бурана

2. Манастын күмбөзү

3. Таш-Рабат

1.

2.

3.

 

 

    бардым                        

барган жокмун    

– Кыргызстандын кайсы тарыхый жерлерине бардың?

 

1. Бурана

2. Манастын күмбөзү

3. Таш-Рабат

 

 

    билем                         

билбейм    

– Тарыхый эстеликтер Кыргызстандын кайсы жеринде жайгашкан?

 

Бурана Чүй облусунда жайгашкан.

 

 

    жакты                    

жаккан жок  

– Сага Кыргызстандагы  кайсы тарыхый эстеликтер жагат?

– Эмне үчүн?

 

Кызыктуу

Кооз

Анын тарыхы жакты

өзүнүн ою:

Алыс  экен

Көргөн жокмун

Ал жөнүндө уккан жокмун

өзүнүн ою:

 

Себеби:

– Балдар эмне үчүн тарыхый эстеликтерге жазышат?

 

Зеригишет

Өзүнүн атын калтыргысы келет.

Бирөөгө сүйүүсүн айткысы келет.

өзүнүн ою:

 

 

Туура эмес                                                       Туура

Тарыхый эстеликтерге жазып кеткен туурабы?

Эмне үчүн?

Тарыхый эстеликтерди сакташ керек.

Тарыхый эстеликтерге жазбаш керек.

өзүнүн ою:

 

 

өзүнүн ою:

 

Себеби:

– Тарыхый эстеликтерди сакташ керекпи?

Эмне үчүн?

Кийинки муундарга калтырыш керек.

Туристтер Кыргызстанга келиш керек.

Тарыхый эстеликтер – биздин сыймыгыбыз.

өзүнүн ою:

Окуучу: 40

жынысы / пол

 

Кыз: 18

Эркек: 22

 

Мисалы:

Жыйынтык  баракчасы

 

 

Окуучу: 40

жынысы

жалпы саны: кыздар –18

жалпы саны: эркектер –22

Суроолор:                   

 

 

Кыргызстандын  тарыхый жерлерин билесиңби?

Билет: кыздар – 18

Балдар: 17

 билбейт, 6

 

Кыргызстандын кайсы тарыхый жерлерине бардың?

жалпы саны: бардым _____

жалпы саны: барган жокмун___

Тарыхый эстеликтер Кыргызстандын кайсы жеринде жайгашкан?

 

Билет: Бурана Чүй облусунда жайгашкан: 35

Таш-Рабат –

Саймалуу таш ж.б. –

билбейм.

Бурана кайда экенин

билбейм: 5                     

Сага Кыргызстанда  кайсы тарыхый эстеликтер жагат. Эмне үчүн?

Жагат: себеби алардын тарыхы кызыктуу: 20

Кооз жер экен: 20

жакпайт

Балдар эмне үчүн тарыхый эстеликтерге жазышат?

 

Себеби: бирөөгө сүйүүсүн айткысы келет –12

Өзүнүн атын калтыргысы келет –10

Билбейм – 25

 

Тарыхый эстеликтерге жазып кеткен туурабы?

Эмне үчүн?

Туура эмес: Тарыхый эстеликтерди сакташ керек – 28

Тарыхый эстеликтерге жазбаш керек – 12

 

 

Тарыхый эстеликтерди сакташ керекпи?

Эмне үчүн?

 

Кийинки муундарга калтырыш керек –25

Туристтер Кыргызстанга келиш керек –15

Тарыхый эстеликтер – биздин сыймыгыбыз –10

 

 


Сөздүк: 

кийинки муундарга – следующему поколению

калтырыш керек – надо оставить

сыймыгыбыз – гордость

 

бирөөгө – кому-либо

сүйүү – любовь

айткысы келет – хочет признаться

сакташ керек – надо охранять, беречь

38.
Иликтөөнүн негизинде диаграмма түзгүлө.



Дайыма колдонулуучу сөздөр: каршымын / макул эмесминне согласен

макулмун / каршы эмесминсогласен

кошуламприсоединяюсь / кошулбайм не согласен
39. Долбоор усулу боюнча иштеп чыккыла.

Талаптар:
1.  Кыргызстандагы тарыхый жерлер

2.  Ысык-Көл, Бурана, Сулайман-Тоо, Саймалы-Таш, Таш-Рабат

3.  Мамлекеттин тарыхый жерлерге мамилеси

4. Жарандардын тарыхый жерлерге мамилеси

5. Кыргызстандагы тарыхый жерлердин  келечеги

Таяныч сүйлөмдөр:

– Кыргызстандагы тарыхый жерлерди сакташ керек. Себеби ...

– Нарындагы Таш-Рабатты сакташ керек. Себеби ...

– Ысык-Көлдү булгабаш керек. Себеби ...

– Бурананын бооруна балдар жазбаш керек. Себеби …

– Мамлекет жана Кыргызстандын  жарандары тарыхый  

   жерлерге көңүл буруш керек. Себеби...

 

Талаш пикирлер: Кошуласыңбы? Же кошулбайсыңбы?

  • Жол кымбат болсо, да Ошко (Таласка, Нарынга, Чүйгө, Көлгө) саякатка барыш керек. 
  • Эгерде Кыргызстанга саякатка барбасаңар, анда тарыхый жерлерди көрбөй каласыңар. 
  • Кыргызстандагы тарыхый эстеликтерди корукка алыш керек.
  • Мектеп окуучулары тарыхый эстеликтерди коргой алышат.
  • Мектеп окуучулары тарыхый эстеликтерди коргой алышпайт.
  •  Кыргызстандагы тарыхый жерлерге эч кимди киргизбеш керек.
40.
“Тарыхый эстеликтерди корукка алыш керек, себеби ...” деген темада эссе жазгыла.
41.
Суроого жооп бергиле.

Өскөнбек:  Балдар, силер жашаган аймакта тарыхый эстеликтер барбы?    

Алар кандай абалда?                     

Силер аларды сактай аласыңарбы?

Аларды сакташ үчүн эмне кылыш керек?


Менимче, биринчиден, мектепте тарыхый эстеликтерди сактагысы келген окуучуларды чогултуш керек. Ал үчүн кулактандыруу жазыш керек.

Экинчиден: окуучулар, мугалимиңер менен бул көйгөйлүү маселени талкуулаш керек.

Үчүнчүдөн, тарыхый эстеликтерди сакташ үчүн иш-чараларын жазыш керек.

Төртүнчүдөн, айыл өкмөтүнө арыз-кат жөнөтүш керек.

Бешинчиден, жазган иш-чараңарды аткарышыңар керек.

 

Сөздүк:

иш-чара – мероприятие

абал – положение

жөнөтүш керек – надо отправить

 

көйгөйлүү маселени – проблемный вопрос

талкуулаш керек – надо обсудить

аткарышыңар керек – должны (вы) выполнять

42.
Үлгүгө таянып кулактандыруу жазгыла.

КУЛАКТАНДЫРУУ!

Балдар жана кыздар!

 

Биздин аймактагы тарыхый эстеликти сактоо иш-чарасына катышкысы келгендер бүгүн 2013-жылдын 15-сентябрында саат  14.00 дө №25 кабинетте күтөбүз.

7-классынын окуучулары


 

 

1. Аталышы:

    Кулактандыруу

2. Чакырылган адамдын аты-жөнү:

Кыздар жана балдар

 

 

3. Текст

а)  Иш-чара эмнеге  арналышы: (Биздин аймактагы тарыхый эстеликти сактоо иш-чарасына катышкысы келгендерди чакырабыз).

б)  Иш-чаранын аталышы:  (чогулуш)

 

4.Өткөрүлүүчү убагы, датасы; (2013-жылдын 15-сентябрында саат  14.00дө)

 

1.      Иш-чаранын уюштуруучулары

 (7-класс)

 

 

5.  Өтүүчү жайы;

(мектептин № 25-кабинетинде.)

 


 

 



ЖАЙЫЛМА СҮЙЛӨМ – распространенные предложение

43. Сүйлөмдөрдү жайылма сүйлөм түрүндө жазгыла.

Үлгү: Өскөнбек болду. Өскөнбек Германияда болду.

 Жерди, сууну, абаны аяган жокпуз. Бак арасын,  көчөнү таза кармаган жокпуз. Таш-Рабатка барды. Манас күмбөзүн көрүштү.            

 

44. Жайылма сүйлөмдөрдүн уландысын тапкыла. Үлгү: 1. Сулайман-Тоонун эки жагынан, Туристтер Сулайман -ТоогоБиздин өлкөдө,Тоонун узундугу 1140Тоонун этегиненМисалы, Руша үңкүрүндө Сулайман-Тоо XVI кылымга чейин көп тарыхый жерлер бар.тепкичтер менен чыгышат.1.эки канал айланып агып өтөт.метрге жакын.Ош тарых музейи жайгашкан.эски мончо табылган.Бара-Кух деп аталган.



45. Окуп, жандоочторду тапкыла. Мурунку сөздүн кайсы жөндөмөдө тургандыгын тапкыла.
1. Сулайман-Тоо  XVI  кылымга чейин Бара-Кух деп аталган. 2. ХХ кылымдан баштап, Сулайман пайгамбардын атынан аталган. 3. Легенда боюнча Сулайман пайгамбар бул жерге сыйынып турчу экен. 4.Туристтер тоого атайын жасалган тепкичтер менен чыгышат. 5. Манас күмбөзү жөнүндө айтып бергени абдан кызыктуу болду. 6. Мен Сулайман-Тоону карай жөнөдүм. 7. Байкем экөөбүз мектептен кийин Таш-Рабатка барабыз. 8. Таш-Рабат тууралуу мага чоң атам айтып берген.  
46. Көп чекиттин ордуна керектүү жандоочторду койгула.

       Керектүү сөздөр:  чейин, кийин, боюнча, мурун, үчүн, жөнүндө, караганда, менен

            Биз  … Ошто жашачубуз. Азыр үй-бүлөм  …  шаарда жашайбыз. Шаарга … айылдын абасы таза. Мен … ал жердеги Сулайман-Тоого бардым. Таш-Рабат … көп уккам, бирок барган эмесмин. Менин оюм … Талас абдан кооз, кызыктуу жер экен. Бул саякат мен … унутулгус болду. Эми окуу башталганга … Манастын күмбөзүнө барышым керек.

47. Жандоочторду пайдаланып, сүйлөм түзгүлө.

Боюнча, башка, көрө, чейин, үчүн, караганда.

Сүйлөшкүлө

Үлгү: Өскөнбек: Сага саякатка кайда барган жагат?

Катя: Мага Кыргызстандагы тарыхый жерлерге барган жагат?       

Өскөнбек: Эмне үчүн?                                                                                              

Катя: Себеби өз мекениңдин тарыхын билишиң керек.

Өскөнбек: Кайсы тарыхый жерлерге бардың?

Катя: Мен Оштогу Сулайман-Тоого бардым.


А: Сага саякатка кайда барган жагат?     

Б:

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби ...

А: Кайсы тарыхый жерлерге бардың?

Б: ....


  А: Сага саякатка кайда барган жагат?     Б:

  А: Эмне үчүн?

  Б: Себеби ...

                                             А: Кайсы тарыхый жерлерге бардың?

                                             Б: ....


А: Сага саякатка кайда барган жагат?     

Б:

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби ...

А: Кайсы тарыхый жерлерге бардың?

Б: ....


А: Сага саякатка кайда барган жагат?     

Б:

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби ...

А: Кайсы тарыхый жерлерге бардың?

Б: ...

                         

  А: Сага саякатка кайда  барган жагат?       

  Б:

  А: Эмне үчүн?

  Б: Себеби ...

  А: Кайсы тарыхый жерлерге бардың?

  Б: ....


А: Сага саякатка кайда барган жагат?     

Б:

А: Эмне үчүн?

Б: Себеби ...

А: Кайсы тарыхый жерлерге бардың?

Б: ....





ТАТААЛ УЧУР ЧАК: -ып + жат + жак мүчө

Мен

После гласных

После согласных

-п жатам;

-ып жатам; -ип жатам; -уп жатам; -үп жатам;

Сен

После гласных

После согласных

-п жатасың;

-ып жатасың;  -ип жатасың;  -уп жатасың; -үп жатасың;

Ал 

 

После гласных

После согласных

-п жатат;

-ып жатат; -ип жатат; -уп жатат; -үп жатат;

Сиз

После гласных

После согласных

-п жатасыз;

-ып жатасыз;  -ип жатасыз;  -уп жатасыз;  -үп жатасыз;

Биз

После гласных

После согласных

-п жатабыз;

-ып жатабыз;  -ип жатабыз;  -уп жатабыз;  -үп жатабыз;

Силер

После гласных

После согласных

-п жатасыңар;

-ып жатасыңар;  -ип жатасыңар;  -уп жатасыңар;  -үп жатасыңар;

Сиздер

После гласных

После согласных

-п жатасыздар;

-ып жатасыздар;  -ип жатасыздар;  -уп жатасыздар;  -үп жатасыздар;

Алар

 

После гласных

После согласных

-п жатышат;

-ып жатышат;  -ип жатышат;  -уп жатышат; -үп жатышат;

 

48. Көп чекиттин ордуна жөнөкөй учур чакты койгула.

Биз Таластагы Манас күмбөзүнө бара жат… . Мен  Ысык-Көлдөн келе жат… . Сен көлдөн көп балдар, кыздар менен тааныш… . Сиздер саякатка Римге бара жат… . Ал Сулайман-Тоого эс алууга бара жат… . Силер Буранага бар… . Сиз Таш-Рабатка бар… . Алар чет өлкөдөн саякаттан келе жат… . Өскөнбек Парижге саякатка бара жат… . Сен Кытайдан келе жат… . Туристтер тоого атайын жасалган тепкичтер менен чык...  жат...

49. Жөнөкөй жана татаал учур чактагы сөздөрдү бөлүп жазгыла.

таанышсыз                эс алып келишти                  барасыздар

келдик                       кетип жатасың                     чакырам

түшүп жатам             иштейбиз                              бүтүп жатасыңар

эмгектенет                чыгып жатышат                   отурам

көрүп жатабыз          ырдап жатасың                     эс аласыздар

50. Көп чекиттин ордуна татаал учур чакты койгула.
   Сулайман тоого чыг… жат… . Биз тарыхый жерлерге  саякатка кет… жат… . Биз чет өлкөдөн көп адамдар менен тааныш… жат… . Мен саякатка чыгууну ойл… жат… .  Өскөнбек Римге жөн… жат… . Сен Ысык-Көлдө эс ал… жат… .  Силер Италияда жаш… жат… . Сиздер амфитеатрды көр… тур… .  Алар Колизейге саякатка кет… жат… .

Текстти угалы жана окуйлу

 Колизей

      Дубалдын бийиктиги 50 метр.

      Туурасы 156 метр. 

     

    Колизей  латын тилинен «эң чоң»  дегенди түшүндүрөт. Ал бизге чейинки I кылымда курулган. Анын узундугу 188 метр, туурасы 156 метр, дубалынын бийиктиги 50 метр. Колизей өтө чоң амфитеатр. Кирпичтен жана бетондон курулгандыктан, дубалдары аябагандай катуу. Амфитеатрдын түзүлүшү жарым тегерек. Өйдөдөн-ылдый түшкөн тепкичтер көрүүчүлөрдүн орду болгон. Ылдыйкы аянтта көрсөтүүлөр болгон. Амфитеатрдын үстүндө чатыр жок болгон. Колизейге 50 миңден ашык көрүүчүлөр баткан. Отургучтары 4 катарга бөлүнгөн. Биринчи катарда император, сенатор жана бай адамдар отурушкан. Андан жогорку катарда жөнөкөй жана кедей адамдар отурушкан. Колизейдин аренасында гладиаторлордун согушу болуп турган. 

  

51. Текстке үч жөнөкөй, эки татаал суроо түзгүлө.

                    1. …?          2. …?        3. …?      4. …?        5. …?

52. “Туура” (Т), “ката” (К) экенин белгилегиле. Кирпичтен жана бетондон салынган. Биринчи катарда жөнөкөй адамдар отурушкан. Түзүлүшү жарым тегерек. Ичине 60 миң адам баткан. Отургучтары 4 катарга бөлүнгөн. 53. Сүйлөмдөргө суроо түзгүлө.

1.  А: ...?

     Б: Колизей өтө чоң амфитеатр.

 2. А: ...?

     Б: Амфитеатрдын түзүлүшү жарым тегерек.

 3. А: ...?

     Б: Отургучтары 4 катарга бөлүнгөн.

 4. А: ...?

     Б: Колизейдин үстүндө чатыр жок болгон.

5.  А: ...?

     Б: Ал бизге чейинки I кылымда курулган.

 

54. Текстте эмнелер жөнүндө сөз болду?
бетон
амфитеатр
согуш
байлардын жашоосу
отургучтар
тепкичтер
55. Суроолорго жооп бергиле.

1. Эмне үчүн жогорку катарда кедей адамдар отурган?

2. Адамдарды  кедей  жана бай деп бөлүүгө болобу? Эмне үчүн?

3. Колизейде эмне өткөрүлүп турган?

4. Азыркы күндө гладиаторлор барбы? Ушуга окшогон спорттун түрү

    барбы?

5. Эмне үчүн амфитеатрдын чатыры жок болгон?      

6. Кыргызстанда  ушуга окшогон амфитеатр барбы?

 

Көнүгүү иштөө

56. түшүндүрөткурулгандубалтүзүлүшүжарым тегерекөйдөдөн-ылдыйкөрүүчүорунаянткөрсөтүүүстүндөчатырбатканотургучжогору полукруглыйпостроен обозначает сверху внизстенастул, табуретпоместилисьпостроенплощадьзрительвверхместо представлениенаверхукрыша 57. Сүйлөмдөргө бир нече суроо түзгүлө.

Амфитеатрдын түзүлүшү жарым тегерек. Амфитеатрдын үстүндө чатыр жок болгон.

1. … ? –  Амфитеатрдын.   

2. .… ? – Түзүлүшү 

3. … ? – Жарым тегерек.                                                                                         

1.  … ? – Амфитеатрдын.

2.  ... ? –  Үстүндө.

3.  ... ? –  Чатыр.

4.  ... ? – Жок болгон.

 

Колизейде гладиаторлордун согушу болгон.  Колизейге 50 миңден ашык көрүүчүлөр баткан.

1.   ... ? – Колизейде.         

2.   ... ? – Гладиаторлордун.   

3.   ... ? – Согушу. 

4.   ... ? – Болгон.                                                                                                                                                                         

1.  ... ? – Колизейге.

2.  ... ? – 50 миңден ашык.

3.  ... ? – Көрүүчүлөр

4.  ... ? – Баткан.

 

58. Чачылган тамгалардан сүйлөм түзгүлө.

1. Бизге                  төрт             көрсөтүүлөр          курулган.

2. Отургучтары      чейинки       дегенди                 бөлүнгөн.

3. Ылдыйкы           “эң чоң”        I кылымда             түшүндүрөт.

4. Колизей              аянтта        катарга                  болгон.

 

59. Окуган текстке кластер түзгүлө.



60. Көп чекиттин ордуна тексттен ылайыктуу сөздөрдү койгула.

1.      Биринчи …  отурушкан.

2.      Ылдыйкы … болуп турган.

3.      Колизейдин … турчу.

4.      Ал бизге … салынган.

5.      Амфитеатрдын … болгон эмес.

 

Ойлонгула, тапкыла

61. Ким көп сөз жасайт?

т

а

р

ы

х

ы

й

ж

е

р

л

е

р

 

1-топ

2-топ

1.

 

 

2.

 

 

3.

 

 

4.

 

 

5.

 

 

62. Кроссвордду толтургула.


Тигинен: 1. Оштогу тоо. 3. Эң чоң амфитеатр. 5. Крыша (кырг. котормосу). 7. Шаардын темир жолу. 9. Дверь.


Туурасынан: 2. Унаанын түрү. 4. Римдеги бай адам. 6. Италиянын шаары. 8. Түштүктөгү шаар. 10. Ремень.

63. Филворддон сөздөрдү тапкыла. (ОНдон сөз)

                                I


                                II


Ырдагыла

Таласым

 

Сөзү, обону: Шекербек Шеркуловдуку

Аткаруучу: Мирбек Атабеков

 

Токоюн бойлоп баратсам,

Суктантып көздү караткан.

Алыстан келген адамдар

Кеткиси да келбейт Таластан.

 

Береке нурун сепкен жер,

Каныкей жашын төккөн жер.

Кан Бакай, Кошой баш болуп,

Кабылан Манас өткөн жер.


Ак шумкар сызып учкан жер,

Атагын дүйнө уккан жер.

Чокусу бийик Таластан

Чолпонбай, Чыңгыз чыккан жер.

 

Ак чөлмөк ойноп таң аткан,

Айлуу түн бизге жарашкан.

Канчалык ойноп күлсөм да, эй

Кумарым канбайт Таластан.

Cөздүк

cуктантып –  с восхищением

алыстан – издалека

кеткиси келбейт – не хотят уезжать

береке – благодать

чокусу – вершина (горы)

ак чөлмөк – дословно: белый напёрсток (название игры, в которую играет молодёжь в лунную летнюю ночь)

таң – рассвет

кумарым канбайт – не перестаю восхищиться

Көңүл бургула! – Обратите внимание

Сулайман-Тоо  XVI  кылымга чейин Бара-Кух деп аталган.
До XVI века гора  Сулайман называлась Бара-Кух.


Ал бизге чейинки I кылымда курулган.  
Он был построен в 1 веке до нашей эры.

Өзүңөрдү текшергиле

“Сулайман-Тоо” текстине байланыштуу сөздөр: кылымтабылганпайгамбарүңкүрэтегиыйыкмончотактытепкичайланып агып өтүүузундукэсептелинетсыйын найденовекпророкпещераподножиесвятойобтечьтронбанялестницасчитаетсядлиннапоклоняйся “Колизей” текстине байланыштуу сөздөр: түшүндүрөткурулгандубалтүзүлүшүжарым тегерекөйдөдөн-төмөнкөрүүчүорунаянткөрсөтүүүстүчатырбатканотургучжогору стул, табуретвверхпредставлениевмещалосьстенакрышаверхместоплощадьзрительобозначаетпостроенполукругсверху вниз строение 64. Чакырууга байланыштуу сөздөр: чакырууурматтууаталышымекемеиш-чараөткөрүү уважаемыйназваниеприглашениемероприятиеучреждениепроводить 34 – азаматсың!
24-30 – жакшы!
24төн төмөн – дагы аракет кыл.

Кошумча көнүгүүлөр 
Чакыруу


65. Чакырууну окуп, которгула.

Өскөнбек: Жамиля чакыруу жазганды билесиңби?
Жамиля:   Ооба, билем.
Өскөнбек: Кантип жазылат?
Жамиля:   Чакыруу мындайча жазылат:


Чакыруу!

Урматтуу  Өскөнбек!

Сизди Зухранын туулган күнүнө арналган кечеге чакырабыз. Кече 2013-жылдын 15-августунда саат  14.00дө Ысык-Көлдөгү «Радуга» эс алуу жайында башталат. 

Сизди урматтаган Зухранын ата-энеси


1. Аталышы: Чакыруу

2. Чакырылган адамдын аты-жөнү: Өскөнбек

3. Текста) Жыйын, конференциянын кимге, эмнеге арналышы (Сизди Зухранын туулган күнүнө арналган кечеге чакырабыз).б) Жыйындын, конференциянын аталышы (кече)

4. Өткөрүлүүчү убагы, күнү (2013-жылдын 15-августунда саат 14. 00дө)

5. Өтүүчү жайы( Ысык-Көлдөгү «Радуга» эсалуу жайында башталат.)

6. Өткөрүүчү мекеменин, адамдын ж.б. аталышы ( Зухраныната-энеси)

66. Берилген шарттарга чакыруу жазгыла.



Кайталагыла

67. Үлгү боюнча иштегиле.
Үлгү: Жай келди. Өскөнбек Ошко саякатка кетти.  Жай келип, Өскөнбек Ошко саякатка кетти.

Күн ысыды. Зухра көлгө түштү. Ошко келди. Сулайман-Тоону көргөнү кетти. Автобус токтоду. Биз Таласка келдик. Автобекет иштеди. Катя билет алды. Поезд  жүрдү. Көп адамдар менен тааныштым. Вертолет  учту. Катуу шамал болду. Велосипед алды. Вова тепкенди  үйрөндү.  

68. Сүйлөмдөрдү толуктагыла.
1. Эгерде Сулайман-Тоо ыйык жер болсо, анда ... 
2. Эгерде Сулайман-Тоодон Бабур кандын кичинекей үйү табылса, анда ...
3. Эгерде амфитеатрда көрсөтүүлөр болсо, анда ...
4. Эгерде амфитеатрга 50 миңден ашык киши батса, анда …

69. Көп чекиттин ордуна туура сөздөрдү койгула.
1. Ал … келе жатат.
2. Каникулда айылга барууну … .
3. Мен силер менен саякатка баргым … .
4. Быйыл биз Ысык-Көлгө … .

Окугула

70. Текстти окугула, тапшырмаларын аткаргыла.
“Дүйнөнү  кыдырган” торопой
I
Торопой дүйнөнү кыдырып тааныш үчүн үйүнөн чыгып жөнөдү. Ата-энеси кой десе болбоду. 
– Мен чоңойдум. Акылыма акыл кошом. Силер мени кармабагыла! – деди ал коштошуп жатып.
       Бир сууну кечип өткөн соң ал талаада жайылып жүргөн уйларга туш болду.
– Ассалом алейкум! Силер ким болосуңар? Мен болсо дүйнө кыдырып саякатка чыккан торопоймун, – деди ал чочкочо коркулдап. Уйлар аны кайдыгер карап коюшту да оттой беришти.
– Эй, жооп бербейсиңерби?! – деди торопой ызаланып. Ошондо бир торпок басып келип ага мөөрөп жооп берди эле торопой эч нерсе түшүнгөн жок. Себеби торпок уйча сүйлөдү да.

А) Тексттин уландысын окубай үзүндүсүнө бир жөнөкөй, үч татаал суроо түзгүлө.
Бири-бириңерге суроо берип, жооп бергиле.

1. ...? 2. ...? 3. ...? 4. ...?

                                                                 II

– Чочкочо сүйлөп жооп бербейсиңерби! – деди торопой таарынып. Уйлар анын эмне дегенин түшүнүшпөгөн соң тескери бурулуп оттой беришти. Баягы торпок да ага экинчи үн каткан жок. Торопой көпкө жооп күтүп отурду. Акыры ызаланып ыйлады да уйларды таштап нары жөнөдү.
    Экинчи сууну кечип өтүп, жайытка чыкса койлор жайылып жүргөн экен.
– Эй, силер кимсиңер?! Жооп бергиле. Мен дүйнөнү таанып билгим келет, – деди торопой үнүн жалынычтуу чыгарып. Койлор боорукер немелер экен, дароо жабыла маарап жооп беришти эле, торопой дагы да эч нерсе түшүнбөй койду.

б) Тексттин уландысын окубай суроолорго жооп бергиле.

1. Эмне үчүн торопой уйларга таарынды?Ал туура кылдыбы?
2. Андан кийин кимдерге жолукту?
3. Эмне үчүн торопой үнүн жалынычтуу чыгарды?
4. Койлор кандай экен? Алар эмне кылышты?
5. Эмне үчүн торопой дагы эч нерсе түшүнбөй койду?
6. Кандай ойлойсуңар андан ары эмне болот?

                                                                        III
– Мен тилиңерди түшүнбөй жатам. Чочкочо сүйлөбөйсүңөрбү?! – деди торопой. Койлор аны түшүнбөгөн соң кайрадан маарап тим болушту. Бирок, «мен түшүнгөндөй сөздөр менен жооп бергиле» деп жалдыраса да жооп ала алган жок. Акыры койлорду чочкочо сүйлөгүлө деп коркута баштады. Коркулдап, сүр көрсөтүп, саздак жерди тумшугу менен челип ыргытып кирди. Чочкочо чыйылдап, койлорго жаман сөз айтып тилин тийгизди. Бирок андан да эч пайда чыккан жок. Койлор үркүп качышып, «маадан» башка эч сөз айтышпады.

в) Тексттин уландысын окубай суроолорго жооп бергиле.

1. Торопой кандай экен? Эмне үчүн?
2. Эмне үчүн койлорго жаман сөз айтты?
3. Эмне үчүн койлор үркүштү?
4. Кандай ойлойсуңар андан ары эмне болот?


                                                                     IV

Ошентип торопой көп суу кечип, көп айбанаттарга жолугуп, бирок бири менен да сүйлөшө албай шөмтүрөп кайтып келди.
– Кой десе болбодуң эле, балам! Эми үйдө отуруп башка тилдерди үйрөнгүн! Антпесең эч качан дүйнөнү таанып биле албайсың! – деп энеси аны катуу урушту.
                                                                                                                                 К. Акматов

г) Суроолорго жооп бергиле.

1.   Эмне үчүн торопойду башка айбанаттар түшүнбөй коюшту?
2.   Эмне үчүн торопой кайра үйүнө кайтып келди?
3.   Энеси эмне деди? Туура айттыбы?
4.   Башка элдердин тилдерин билмейинче дүйнө тааный алат бекен? Эмне үчүн?
5.   Кыргызстандан жакынкы жана алыскы өлкөлөргө чыгыш үчүн кайсы тилдерди
      үйрөнүш керек?

71. Эссе жазгыла.
1. “Кыргызстандагы тарыхый жерлерди кантип сактап калса болот?” 

2. “Бир нече тил билген жакшыбы? Эмне үчүн?

ТЕКШЕРҮҮ ИШТЕРИ

72. 1. Сөздүк жат жазуу. Баары 15 сөз 73. 2. Котормолуу жат жазуу кылым үңкүр ыйыктепкичузундуккөрүүчүаянтчатырдубал чакыруу түзүлүшүкурулганурматтууиш-чаратабылган мероприятиевекпещеранайденосвятойзрительдлинауважаемыйлестницакрышаплощадьстенастроениеприглашение построен 74. 3. Чыгармачыл жат жазуу

Жөндөмөлөр кайталанат. Окуучулар бир сөздүн жөндөлүшү боюнча сүйлөм түзүшөт. үлгүсү тактага жазылып көрсөтүлөт.

үлгү:       Атооч                                        Бурана                           Бурана тарыхый жер.

Илик              Бурананын              Бурананын жанынан өттүм.

Барыш            Буранага                   Буранага бардым.

Табыш            Бурананы                 Бурананы жанынан көрдүм.

Жатыш           Буранада                  Буранада тепкичтер бар.

Чыгыш           Буранадан                Буранадан келдим.



Берилген сөздүн жөндөлүшү боюнча сүйлөм түзгүлө.

Атооч             Сулайман-Тоо                     _______________________

Илик              Сулайман-Тоонун              _______________________

Барыш            Сулайман-Тоого                 _______________________

Табыш            Сулайман-Тоону                _______________________

Жатыш           Сулайман-Тоодо                 _______________________

Чыгыш           Сулайман-Тоодон              _______________________

 

75. II. ТЕСТТИК ТАПШЫРМАЛАР. 1-БӨЛҮК I. Лексика. Грамматика Бирден онго чейин (1-10). Туура жообун тегеректегиле.
Сооронбай Жусуев Кызыл-Жар ..................... (1) туулган.
Сулайман Пайгамбар бул жерге ................. (2) турчу экен.
Кымбат, кутман, ушул ыйык, ................... (3).
.....................(4) үңкүрүндө Ош тарых музейи жайгашкан.
Туристтер тоого атайын жасалган ................... (5) менен чыгышат.
Колизей латын тилинен ............... (6) дегенди түшүндүрөт.
……….............. (7) түзүлүшү жарым тегерек.
Тарыхый эстеликтерди сактоо иш-чарасы бүгүн .............(8) №25 кабинетте өткөрүлөт.
Биз Таластагы ………………….(9) бара жатабыз.
Кыргызстандагы ......................... (10) жөнүндө китептен окугам.
76. 2-БӨЛҮК II. ОКУП ТҮШҮНҮҮ Он бирден он бешке чейин (11-15). Текстти окугула. Белгиленген сүйлөмдөрдүн логикалык уландысын тапкыла.
11. Кыргызстан абдан кооз жер.
12. Кыргызстанда тарыхый жерлер бар.
13. Сулайман-Тоонун ичинде үңкүрлөр бар.
14.Сулайман-Тоого туристтер көп келишет.
15. Өскөнбек Ошко барат.
77. Он алтыдан жыйырмага чейин (16-20). “Колизей” деген тексттин мазмунуна ылайык туура жоопту тегеректегиле.
Колизейге 50 миңден ашык ...................... (16) баткан.
Ал бизге чейинки ……………….. (18) кылымда курулган.
……………… (19) катарда император, сенатор жана бай адамдар отурушкан.
Амфитеатрдын үстүндө .................(20) жок болгон.
78. 3-БӨЛҮК III. УГУП ТҮШҮНҮҮ Жыйырма бирден отузга чейин (21-25). Сүйлөм угузулат. Угузулган сүйлөмдүн мазмунуна туура келген сүйлөмдү тапкыла. 79.
21-тест.
80.
22-тест.
81.
23-тест.
82.
24-тест.
83.
25-тест.
84. Жыйырма алтыдан отузга чейин (26-30). Диалог 2 жолу угузулат. Угузулган диалог боюнча суроолорго жооп бергиле.
Алар ........................ (26) жөнүндө сүйлөштү?
Сулайман-Тоого ким барган? (27)
Сулайман-Тоого качан барды? (28)
Жайкы эс алууда кайда барган? (29)
Ал жер кандай экен? (30)
85. III. ЭCCЕ ЖАЗУУ

Толуктап жазуу

1. Берилген текстти толуктап жазгыла.

 

                                                             Сулайман-Тоо

 

    Сулайман-Тоо  XVI  ............................ (1) чейин ............................. (2) деп аталган. ХХ кылымдан баштап ........................................ (3) атынан аталган. Легенда боюнча .......................................... (4) бул жерге .............................. (5) турчу экен. Тоонун ................... (6) 1140 метрге жакын, ........................... (7) 560 метр, ......................... (8) 160 метр. Тоодо көп ............................. (9) бар. Мисалы, ................. (10) үңкүрүндө  .................... (11) музейи  жайгашкан. Тоонун чыгыш ....................... (12) орто кылымда салынган мончо, Сулайман пайгамбардын ....................... (13) жана, Бабур хандын ................................ (14) табылган. ................................... (15) эки жагынан, эки канал ....................... (16) агып өтөт. Туристтер ...................... (17) атайын жасалган ........................... (18) менен чыгышат. Бул жер ........................... (19) жер деп ............................. (20).  

20 сөз

Өз алдынча жазуу

 

2. Берилген темага эссе жазгыла.

 

          Темасы: Кыргызстандагы тарыхый жерлер

 

Болжолдуу планы:

Каникул.

Саякатка баруу

Тарыхый жерлер