10-сабак   Сын атооч. Сапаттык сын атооч. Конструкциялар Салам, Атай! Бүгүн аба ырайы кандай? …
Кептик тема. Аба ырайы.
Сын атоочзаттын сын-сыпатын, белгисинбилдирет.Кандай? Кайсы? дегенсуроолоргожооп берет. 

Имя прилагательное (сын атооч) обозначает признак, качество, свойство предмета и отвечает на вопросы кандай? кайсы? (какой? какая? какое? какие?)

Сын атооч                     


  сапаттык сын атооч               

                                               катыштык сын атооч

Сапаттык (Аудио)

Кандай?

 

1) өңү-түсү (цвет): ак, көк, жашыл, кызыл, сары, боз, күрөӊ, кара.

1көк2жашыл3кызыл4күрөӊ5сары6боз78кара9ак көкбозжашылкызылкүрөӊаксарыкара

2) сапаты (качество): жакшы, жаман.



3)формасы (форму): тоголок / тегерек, чарчы, сүйрү, үч бурчтук.

1 тоголок / тегерек2чарчы3сүйрү4үч бурчтук. чарчы тоголок / тегерексүйрүүч бурчтук.

4) даамы (вкус): ачуу, таттуу, кычкыл, кыйгыл.

1таттуу2ачуу3кычкыл, кыйгыл таттууачуукычкыл, кыйгыл

көлөмүн (размер, объем, величину): узун, кыска, чоң, кичине. 

1узун,чон2кыска,кичине узун,чонкыска,кичине Имена прилагательные в кыргызском языке в отличии от имен прилагательных русского языка не изменяются по падежам, числам

Мисалы: Жакшы китеп. (Хорошая книга).

              Жакшы дос. (Хороший друг).

              Жакшы достор. (Хорошие друзья).       



1. Сапаттык сын атоочторду бөлүп жазгыла

Сапаттык сын атоочтор

ак

 

 

Жакшы, сулуу, акылдуу, чоң, көлдөй, терең, күчтүү, тоголок, узун, жалпак, кыска, кычкыл, кызыл, жыттуу, сары, күрөң, жоош, тентек, семиз, акылсыз, тоодой, эгемендүү, эркин, жоопкерчиликтүү, иштиктүү, жалкоо, көңүлдүү, эстүү, уялчаак.

2. Даражаларды түзгүлө

3. Сурагыла. жооп бергиле

1. Бул кандай имарат? 2. Бул кандай өлкө?  3. Асман кандай?  4. Бул кандай буюм? 5. Бул кандай доктур? 6. Ал кандай адис? 7. Бул кандай тамак?

Колдонулуучу сөздөр:бай, көк, кымбат, жаӊы, тажрыйбалуу, мыкты, даамдуу.

 

4. Сөз айкаштарын түзгүлө.

 

Сын атооч

Зат атооч

Сын атооч

Зат атооч

жаӊы

чоӊ

сулуу

кооз    

кенен

жоош

тереӊ

булбулдай

мыкты

кызыл

имарат

ишкер

даамдуу

маанилүү

кызыктуу

ийгиликтүү

көркөм

узун

татыктуу

сапаттуу

таттуу

адам

Колдонулуучу сөздөр:көчө, кыз, жигит, адис, үй-бүлө, шаар, көл, акын адабият, чач, иш, чыгарма, окуя, тамак, бал, буюм, адам, гүл.

5. Сүйлөмдөрдү бүтүргүлө

Үлгү:   

А) Айнанын көйнөгү кызыл.

Б) Айнанын кызыл көйнөгү бар.

Айнанын көйнөгү ………………….

2. Бул имарат………………………….

3. Бул мекеме……………………….....

4. Бул көчө……………………………..

5. Бул шаар……………………………..

6. Бул тоолор…………………………

7. Бул адис……………………………..
1.
1Title2Title3Title4Title5Title6Title7Title TitleTitleTitleTitleTitleTitleTitle
2.

 Сөздөрдү койгула

1.Жаӊы  - үй, көчө, имарат, дүкөн, ишкана

2. эски -  буюм, пальто,  тумак,  кийим

3. ак – жоолук, көйнөк, кайыӊ, костюм, кагаз

4. кара -  күрмө,  кресло,  галстук,  машина, каш

 

Сөз айкаштары менен  суроолорду түзгүлө

Үлгү:боз костюм

А) –Менин боз костюмум кайда?

Б) –Бул боз костюм канча турат?

Ак, кара, кызыл, ждшыл, сары, көк,  күрөӊ, боз

Пальто, костюм, көйнөк, жоолук, шляпа, шым, ботинка, туфли, шарф

 

1.     Бул кандай китеп?

2.     Бул кандай имарат?

 

жаш

кызыктуу

 

3.Бул кандай ыр?

 

жаӊы

4.Бул кандай пальто?

эски

5.Сейилбакта кандай балдар ойноп жатышат?

кичинекей

6. Редакцияга кандай журналист келди?

кооз

7.Бул кандай адис?

тажрыйбалуу

Туура вариантын белгиле

Оӊ жана терс формасын жазгыла

Бүгүн аба-ырайы кандай?

- Бүгүн аба-ырайы жакшы.

Лексика: аба-ырайы, температура, градус, плюс, минус, кар, жаан/жамгыр, шамал/жел, күн, бүгүн, азыр, адатта, кээде, мезгил-мезгили менен, тез-тез, жаз, жай, күз, кыш,  нөшөр, жаап жатат

 

кар жаапжатат

жаан жаап  жатат  

 күн ачык

Кандай?                           Эмне?                           Качан?

жылуу                               жаз                                жазында

суук                                   кыш                              кышында

салкын                              күз                                күзүндө

ысык                                  жай                               жайында

     



Оӊ жана терс жоопторду бергиле.

Үлгү: -Бүгүн күн суукпу?

1.     – Ооба, бүгүн күн суук.

2.     – Жок, бүгүн күн суук эмес, жылуу.

 

1.     Бүгүн  күн ысыкпы? 2. Бүгүн күн салкынбы? 3. Бүгүн күн жылуубу?

 

14. Туура вариантын бергиле

Жай                                       салкын

Жаз                                        суук

Күз                                        жылуу

Кыш                                      ысык

Лексика: асман, күн, булут, күн желеси/ асан-үсөн, жамгыр, тамчы



14. Жооп бергиле.

15.Текстти окугула

Ысык-Көл

Ысык-Көл тоо арасында жайгашкан жылуу көл. Ал  кышында тоӊбойт, суусу туздуу. Көлдүн климаты мелүүн. Абасы таза, нымдуу. Ысык-Көл кышында жылуу, жайында салкын.

Ысык-Көлгө жайында көптөгөн эс алуучулар, туристтер келип эс алышып, денсоолуктарын чыӊашат.

Суроолорго  жооп бергиле.

1.     Жайында Ысык-Көлдө аба ырайы кандай болот?

2.     Көлдүн суусу кандай?

3.     Кышында көл тоӊобу?

4.     Климаты кандай?

Сиз Ысык-Көлдө болдуӊуз беле