6-сабак   Υндɵштүк закону. Конструкциялар – Сиздин улутуңуз ким?
– Сиздин эне тилиңиз кайсы?
Кептик тема. Улуту. Тили.
Кыргыз тилиндеги сɵздɵрдɵ ичке жана жоон үндүүлɵр сɵздүн уңгусунда да мүчɵсүндɵ да бирдей кездешет. 

а – ы

о – у

ɵ – ү

э (е) – и

апа+лар+ды

тоо+лор+ду

ɵлкɵ+лɵр +дү

мекеме+лер+ди


Бала+лар= балдар

Ишкер+лер= ишкерлер

Кɵл+дɵр = кɵлдɵр

Ыр+лар = ырлар

Υй+лɵр = үйлɵр

Апа+лар+ыбыз+ды = апаларыбызды

Эже+лерибиз+ди = эжелерибизди
1. УККУЛА. ОКУГУЛА


2. Жооп бергиле.

Кайсы тилде сүйлөйсүз?

Деӊгээлиӊиз кандай?

кыргызча

орусча

англисче

немисче

французча

кытайча

арабча

жаман

анча эмес

жакшы

эң жакшы

эркин
3. УГАБЫЗ. ОКУЙБУЗ.


– Оля, сен кыргызча сүйлөйсүңбү?

– Жок, жакшы сүйлөй албайм. Түшүнөм.

– Сен кыргызча окуганды билесиңби?

– Окуганды билем, бирок түшүнбөйм.


– Анвар, сенин улутуң ким?

– Мен өзбекмин.

– Сенин ата-энең кайда жашайт?

– Менин ата-энем Ошто жашайт.

– Алар кайда иштешет?

– Апам дүкөндө, атам кароолчу.


– Сергей, сен кайсы улуттансың?

– Мен кореймин.

– Фамилияң ким?

– Менин фамилиям Цой.

– Сен кайсы тилдерде сүйлөй аласың?

– Орус тилинде эркин, корей тилин түшүнөм.

– А кыргыз тилин билесиңби?

– Жок, билбейм.


– Дитмар, сенин эне тилиң кайсы?

– Менин эне тилим – немис тили.

– Сен немиссиңби?

– Ооба, мен немисмин.

– Сен башка тилдерди билесиңби?

– Мен орус тилин билем, анча-мынча англис тилинде сүйлөйм.


– Ибрагим, сен эмне үчүн кыргыз тилин үйрөнүп жатасың?

– Себеби, мен Кыргызстанда иштегим келет.

– Сен мурда Кыргызстанда болдуң беле?

– Ооба, мен Бишкекте жана Караколдо болгом.

– Сенин кесибиң кайсы?

– Мен жеке ишкермин. Бул жакта соода түйүнүндө иштейм.

– Кайсы тилдерди билесиз?

– Түрк тили – эне тилим, англисче жакшы, кыргыз тилин түшүнөм.

– А орус тилин билесизби?

– Жок, билбейм. Азыр мен Бишкекте жашап жатам. Ошол үчүн кыргыз тилин үйрөнүп жатам.


– Асан, бул сенин досторуңбу?

– Ооба, булар менин досторум. Бул Алия. Ал казак кызы. Ал Алматыда жашайт. Бул Улугбек. Улуту өзбек. Ал Ташкентте жашайт. А бул Алексей. Ал орус. Москвада жашайт.

– Силер чогуу окуйсуңарбы?

– Ооба, биз Кыргыз-Россия Славян университетинде чогуу окуйбуз. Ынтымактуу жана шайыр досторбуз.

4. ОҢ ЖАНА ТЕРС ЖООПТОРДУ БЕРГИЛЕ.

Үлгү: – Сиз кыргызча сүйлөйсүзбү?

          – Ооба, мен кыргызча сүйлөйм. / Жок, мен кыргызча сүйлөбөйм.


1. Сиз кыргызча жаза аласызбы? 2. Ал кыргызча жакшы окуйбу? 3. Ал кыргызча жакшы түшүнөбү? 4. Сен англисче сүйлөйсүңбү? 5. Сен кытайча билесиңби? 6. Сен орусча жаза аласыңбы? 7. Алар немисче түшүнөбү? 8.Айша французча жакшы сүйлөйбү? 9. Адилет арабча жаза алабы? 

5. КЕРЕКТҮҮ СӨЗДӨРДҮ КОЙГУЛА.

1.     Мен кыргызмын. Менин эне тилим … . Албетте, мен …. сүйлөй алам, окуй алам жана жаза алам.

2.    Сергей орус. Анын эне тили …. . Албетте, ал жакшы сүйлөйт, окуйт жана жаза алат.

3.     Ахмед араб. Анын эне тили …. . Албетте, ал …. жакшы сүйлөйт, окуйт жана жаза алат.

4.    Анна немис кызы. Анын эне тили …. . Албетте, ал …. жакшы билет.

5.     Сиз түрксүзбү? Сиздин эне тилиңиз кайсы? Сиз …. сүйлөйсүзбү?

6. УККУЛА. ОКУГУЛА.


    Менин атым Болот. Менин эне тилим кыргыз тили. Албетте, мен кыргызча жакшы сүйлөйм, окуйм жана жазам. Мен студентмин, университетте окуйм. Мурда мен Нарында жашачумун. Азыр мен Бишкекте жашайм. Бул менин досум Даурен. Анын улуту казак. Ал Кордайда жашайт. Албетте, ал казакча жакшы билет. Михмед ишкер адам. Ал азыр Стамбулда иштейт. Михмед түркчө эркин сүйлөйт, кыргызча түшүнөт. Азыр Михмед кыргыз тилин үйрөнүп жатат. 

Текст боюнча суроолорго жооп бергиле
1. Болоттун улуту кайсы?
2. Болоттун эне тили кайсы тил?
Болот кайсы тилде жакшы сүйлөп, окуп, жаза алат?
4. Болот мурда кайда жашаган?
5. Болоттун досу кайда жашайт?
6. Даурендин улуту кайсы?
7. Михмед ким болуп иштейт?


    Таанышып алыңыздар. Булар менин досторум. Бул Владимир. Улуту орус. Анын эне тили – орус тили. Бул Саид. Ал араб. Анын эне тили – араб тили. Саид мектепте мугалим болуп иштейт. Бул Лин. Ал кытай. Анын эне тили – кытай тили. Ал Кытайда жашайт. Лин Пекин шаарында университетте иштейт. Бул Билл. Ал Америкада жашайт. Анын эне тили – англис тили. Билл заводдо химик болуп иштейт. А менин атым Алмаз. Мен кыргызмын. Менин эне тилим – кыргыз тили. Мен Кыргызстанда Бишкек шаарында жашайм. Мен физикмин, институтта иштейм.

Текст боюнча суроолорго жооп бергиле
1. Владимирдин улуту ким?
2. Владимирдин эне тили кайсы тил?
3. Саиддин улуту ким?
4. Саид кайда иштейт?
5. Линдин эне тили кайсы?
6. Лин кайда жашайт?
7. Билл кайсы тилде сүйлөйт?
8. Билл кайда иштейт?
9. Алмаздын улуту ким?
10. Алмаз ким болуп иштейт?