3-сабак   Үнсүз тыбыштар Конструкция Бул…, а бул… .
Кептик тема. Ɵзүм жɵнүндɵ.

Үнсүз тыбыштар (Согласные звуки)

уяӊдар (сонорные)
жумшактар (звонкие)
каткалаӊдар (глухие)
 л,м, ӊ,н,р,й
б,в,г, д, ж, з
к, п, с, т, ф, х,ц,ч,щ,ш
1. ОКУГУЛА!

А) кол, кар, кат, тоо, саат, суу, чыны, чака, чач, шаар, шайлоо, халат, хирург, цирк, циркуль.

 

Б) гүл, герб, билим, башчы, бөлүм , баа, бүтүн, добуш, дос, даам, заман, зор, зергер, жол, жолдош, жарыя, жыйын, вагон, ваза, министр, мекеме, менеджер, нан, намыс, наам, руханий, рахат, йод, жаӊы, маӊыздуу, лампа, люстра.
2. Каткалаӊ үнсүздөр катышкан сөздөрдү белгилегиле.
кап
бал
бөлмө
суу
тоо
катчы
от
орун
илим
зор
заман
иш
Жумшак үнсүздөр катышкан сөздөрдү белгилегиле.
иш
өмүр
мугалим
саат
укук
үй
ыр
герб
билим
нан
чач
гүл
3. Мүчөлөрдү улагыла.


-ды, -ди, -ду, -дү, -ты, - ти, -ту, -тү
жыйын
илим
заман
герб
жумуш
өкмөт
улут
үй
саат
ой
ды, ди, ду, дү, ты, ти, ту, тү,
-га, -ге, -го, -гө, -ка, -ке, -ко, -кө
жыйын
илим
заман
герб
жумуш
өкмөт
улут
үй
саат
ой
га, ге, го, гө, ка, ке, ко, кө,
4. Туура тыбыштарды койгула.

Үлгү:      топ…у           Асанов….у

               топту            Асановду


                топ…о         Асанов…о

                топко           Асановго

А) т-д
Ч. Айтматов
А.Үсөнбаев
К.Баялинов
кат
саат
заман
илим
кызмат
калем
маалымат
жумуш
жыйын
наам
улут
ты, ду, ди, ды, ту,
Б) к-г
Ч. Айтматов
А.Үсөнбаев
К.Баялинов
кат
саат
заман
илим
кызмат
калем
маалымат
жумуш
жыйын
наам
улут
го, ге, ка, га,

Υнсүз тыбыштар.

 Кыргыз тилинде к, г тыбыштары ичке үндүүлɵр менен жумшак айтылат, жоон үндүүлɵр менен келгенде каткалаң айтылат.

Жоон үндүүлɵр менен

            кол                 кыргыз                                                  

            кул                 сызгыч                                            

            кыр                чогуу                                                

            кал                 кагаз                                              

     
Ичке үндүүлɵр менен

                кɵл           илгич

                күн           шибеге

                кир           гүл

                кел           гезит          

Ж  тамгасы орус тилинен айырмаланып, кыргыз тилинде каткалаң окулат.  

   жол, жибек, жыйналыш, жалпак, жана, жаз, жүрɵк, жаак, жетекчи, жоогазын.

5. Ырды кɵркɵм окугула. Ж тамгасынын айтылышына кɵңүл бургула.

Жамгыр ыры

Жаа, жаа жамгырым, жамгырым,

                            Жумшарт эгин тамырын.

                            Алма, ɵрүктү бүрдɵтүп,

                            Текши мɵмɵ алдыргын.

 

Жаа, жаа жамгырым, жамгырым,

                            Кызылчаны кандыргын.

                            Жамгырым, жамгырым,

                            Гүлдɵт жердин бардыгын.

                                                         А.Осмонов

6. УККУЛА, ОКУГУЛА.

–  тыбыштары

Кар, калпак, кашык, камыр, кат,

китеп, килем, кийим, кирпи, күзгү, киши, күлкү,

кыргыз, кагаз, агыш, көгүш, сөгүш,

жол, жумшак, жарак, жоолук, жакшы,

журнал, жюри, абажур. 
7. Ичке үндүүлɵр менен келген сɵздɵрдү белгилегиле.
кат
кең
кол
кɵл
кул
кайың
кеңешме
кир
күл
кал
Жоон үндүүлɵр менен келген сɵздɵрдү белгилегиле
кыргыз
сызгыч
илгич
гүл
чогуу
шибеге
кан
бирге
кагаз
ким?


8. Уккула. Окугула.
  • - Мына карта. Бул өлкө. Бул шаар. Бул жол.
  • - Бул ким? Бул Асан.   - Бул ким? Бул Айзат.
  • - Бул досум.  Бул иним. Бул кесиптешим.
  • - Бул мекеме. Бул Асан, а бул Канат.
  • - Бул Наргиза, а бул Айша.
  • - Асан бул жерде, Айзат тиги жакта.
  • - Бул бөлмө. Бул дубал, а бул шып.
  • - Тигил терезе. Бул жерде үстөл. Тигил жерде текче.
9. Чакан диалогдорду уккула.

* * *

– Бул сүрɵт. Бул менин досум Канат.

– А бул ким? Бул менин досторум Жамиля жана Айнура.

* * *

– Бул менин апам. Бул менин атам. Бул менин иним.

– А бул ким? Бул менин чоң энем.

– Бул сенин чоң энеңби?

– Ооба, бул менин чоң энем.

* * *

– Бул Азамат.

– Асанов Азаматпы?

– Ооба, Асанов Азамат. 

* * *

– Бул Айнура.

– Айнура Исманкуловабы?

– Ооба, бул Айнура Исманкулова.

* * *

– Бул биздин мекеме.

– Бул силердин мекемеби?

– Ооба, биздин мекеме.

Лексика: 

мен, туулгам/ төрөлгөм, жаш, окуйм, иштейм, тапшыр, үйүм, дарек, бир туугандар, эже, ини, ага, сиңди, карындаш.
10. Окугула. Уккула.

– Сенин атың ким?

– Менин атым Айзат.

– Сен канча жаштасың?

– Мен 35 жаштамын.

– Сен окуйсуңбу же иштейсиңби?

– Мен иштейм.

– Сен кайсы окуу жайды бүттүң эле?

– Мен КМУУнун экономика факультетин бүтүргөм.

– Азыр кайда иштейсиң?

– Экономика министрлигинде иштейм. Кайда жашайсыз?

– «Чыгыш-5» кичи районунда жашайм.

– Үй-бүлөңүз барбы?

– Бар. Бир уул, 2 кызым бар.
11. Окугула. Туура вариантын белгилегиле.

Ɵзүм жɵнүндɵ

    Менин атым Акмат. Менин фамилиям Асанов. Мен 35 жаштамын. 1980-жылы (бир миң тогуз жүз сексенинчи)  Бишкек шаарында туулганмын. Биздин шаар чоң жана кооз. Мен №66-гимназия мектебинде билим алдым. 1999-жылы (бир миң тогуз жүз токсон тогузунчу)  мектепти ийгиликтүү аяктадым. 2000-жылы (эки миңинчи) Кыргыз-Россия Славян университетинин медициналык факультетине тапшырдым. Азыр шаардык №15-(он бешинчи) бейтапканада дарыгер болуп иштейм. Ɵз кесибим мага жагат.

1. Акмат качан туулган?
2. Акмат кайда туулган?
3. Акмат канча жашта?
4. Кайсы окуу жайды бүткөн?
5. Ал ким болуп иштейт?