19-сабак   Кептик тема: ДЕН СООЛУК Грамматика: ТАТААЛ УЧУР ЧАК





КӨНҮГҮҮ

Мисалы:   

Камила баяндама кат даяр______ керек.

Камила баяндама кат даярдашы керек.

1) Сен жаз_____ керек.
2) Мен айт_____ керек.
3) Ал укта_____ керек.
4) Сен кир_____ керек.
5) Ал кабыл ал_____ керек.
6) Мен ич_____ керек.
ышың, ышым, шы, ишиң, ышы, ишим,
КӨНҮГҮҮ

Мисалы:   


Дарыгерлер айлык акыларын ал______ элек.

Дарыгерлер айлык акыларын алыша  элек.

Мен БУУга кызматты кат даярда_
Мен анын өтүнүч арызына жооп жаз_
Алар имаратты кайтарууга күзөтчү тап
Сен жарыяны ил
Катчы жаңы келген иш кагаздарын катта
й элекмин, а элекмин, ыша элек, е элексиң, й элек,
КӨНҮГҮҮ

Мисалы:   


Сергек болуу үчүн эртең менен эрте тур___ керек.

Сергек болуу үчүн эртең менен эрте турушуң керек.

Доктур куурулган, туздалган, ачуу тамактарды жебе___ керек деди.
Операциядан кийин көп бас_____ керек.
Кан басымың бир калыпта болуш үчүн дайыма дары ич___ керек.
Ден соолук чың болуш үчүн күндө таңкы көнүгүүлөрдү жаса___ керек.
Сен дары ич___керек.
Жумуштар бүткүчө мен оору____ керек.
ЖООП БЕРГИЛЕ

Мисалы:   

Сиз бул жерде ким болуп киштейсиз?

Кабыл алуу бөлүмүндө башкы медайыммын.

“Тез жардам” кызматыбы?

___________________________________________

Сиздин эмнеңиз ооруп жатат?                             

___________________________________________

Башыңыз канчадан бери ооруп жатты эле? ___________________________________________

Аты-жөнүңүз, туулган жылыңыз кайсы?

___________________________________________

Ишке жарамсыздык баракчаңыз кайсы күнгө чейин жарактуу?

___________________________________________

СУРАГЫЛА

Мисалы: 

Кан басымым канча болуптур?          

Кан басымыңыз абдан жогору. Жатып эс алыңыз.

 

–       _____________________________________

–       Этим, ысып, башым ооруганынан дары ичип жатамын.

–       _____________________________________

–       Менин ашказаным ооруп жатат.

–       ___________________________________

–       Палатада мени менен 7 киши бар. Алардын баарынын жүрөктөрү ооруйт экен.

–       ___________________________________

–       Бейтаптын абалы бир калыпта болуп жатат. Эч кандай жылыш жок.

–       _____________________________________

–       Ашказанымда жара бар дешти.

Булар кимдер?



дарыгер, оорулуу
соодагер, сатуучу
башчы, катчы
кеңешчи, кардар
Булар кимдер?



ата, апа, бала
дарыгер, оорулуу, апа
медайым, дарыгер, оорулуу
апа, бала, медайым
Булар эмнелер?



дарылар
дарыгерлер
момпосуйлар
таттуулар
Бул кайсы доктур?



тиш доктур
көз доктур

СҮЙЛӨШӨЛҮ

1)    – Өңүң начар көрүнөт, ооруп турасыңбы?

– Өзүмдү жаман сезип турам.

– Сага эмне болду?

– Ичим ооруп жатат.

– Дары ичишиң керек.

– Канча жолу ичишим керек?

2)    –  Сага эмне болду?  Өңүң жаман болуп турат.

– Этим ысып, башым катуу ооруп жатат.

– Дары ичтиңби?

– Жок.

– Анда дары ичип жатышың керек.

– Бул дарыны канча жолу ичишим керек?

– Бир күндө үч маал, бир таблеткадан.

КОТОРГУЛА

– Ты плохо выглядишь, заболел?

__________________________________

– Я плохо себя чувствую.

__________________________________

– Что с тобой?

__________________________________

– Болит живот.

_________________________________

– Ты должен принять лекарство.

_________________________________

– Сколько раз в день принимать?

__________________________________

Окугула


Буюрса, быйыл – 2012-жылдын 1-октябрында 85 жашка толом, ошону менен катар медициналык институтту бүткөнүмө 60 жыл болот. Үчүнчүсү, байбичем Сокен менен баш кошуп жашаганыма дагы 60 жылдын эсеби келди. Ошентип, мен үчүн 2012-жыл – ийгиликтүү, жүрөк менен көңүлдү кубанткан, эстен чыккыс жылдарымдын бири.

60 жыл врач-хирург болуп иштедим. Бул аралыкта журт көзүнө түшкөн узак жана байсалдуу жолду басып өтүп, көптөгөн илимий даража жана ардактуу наамдарга ээ болдум. Башынан санасам: медицина илимдеринин кандидаты, доктору, профессору, 34 жыл госпиталдык хирургия кафедрасынын башчысы, Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген врачы, Кыргыз Республикасынын илимине эмгек сиңирген ишмер, Кыргыз Республикасынын илим жана техника боюнча мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты, Бишкек шаардык кеңешинин эки жолку депутаты, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин төрт жолку депутаты, Кыргыз Улуттук илимдер академиясынын академиги, Кыргыз Республикасынын Баатыры, Казак улуттук илимдер академиясынын Ардактуу академиги, Н.И.Пирогов атындагы Бүткүл Союздук хирургдар ассоциациясынын Ардактуу мүчөсү, Кыргыз Республикасынын хирургдар ассоциациясынын төрагасы, Бишкек шаарынын Ардактуу атуулу, Улуттук хирургия борборунун директору, хирургия боюнча кандидаттык жана докторлук диссертацияларды жактоо боюнча илимий кеңештин төрагасы дегендей кесиптик жана мамлекеттик бир топ мезгил барактарына жазылган сый-урмат баскычтарына жетишкен экенмин.

КАЙТАЛАГЫЛА

Адам, дене табы, кулак, маанай, мезгил, бейтап, сакаюу, бөйрөк, боор, жүрөк, ашказан, ал-абал, дары, өт, мурун, тамак, тез жардам, анализ, акыркы көрсөткүч, начар, бактерияга каршы, вирус, ириң, сезгенүү, кабылдап кетүү, жагдай, инекция, жарат, кактоо бөлмөсү, медайым, дарыгер, операция бөлүмү, кабыл алуу.



ашказан ичеги бөйрөк боор жүрөк өпкө өт

 УГАЛЫ


– Саламатсыңбы,  сизге кирсем болобу?

– Саламатчылык, албетте, болот. Кириңиз. Отуруңуз. Сизге эмне болду? 

– Төрт күндөн бери дене табым көтөрүлүп, тамагым эч нерсе жуткурбай ооруп жатат.

– Дене табыңыз канча болду?

– Түндө 40 градуска жетти, бирок дары ичкенден кийин 37.5га түшкөн. Азыр болсо 39 градустан жогору болуп жатат.

– Эмне дары ичтиңиз?

– Экиден таблетка Парацетамол ичип жатам.

– Оозуңузду ачыңыз. Тамагыңыз аябай кызарып жана ириңдеп кетиптир. Ооруганыңызга канча күн болду?

– Бир жумача болуп калды.

– Парацетамол жөн гана дене табыңызды төмөндөтөт. Тамагыңызды дарылаш үчүн кошумча дары ичишиңиз керек. Фурацилин же туз менен чайкап, Септолет деген бактерияга каршы сормо дары бар. Анан бутуңузду сууга буулаңыз. Биздин бейтапкананын 24-бөлмөсүндө кактоо аппараттары бар. Тезинен ошол жерге 5 күн келип кактатыңыз, антпесе кабылдап кетет.

– Чоң рахмат!

КӨРГҮЛӨ

«Ооруканада дарыгердин текшерүүсү»

– Саламатсыздарбы?

– Саламатсызбы!

– Кандайсыздар? Жакшы болуп калдыңыздарбы?

– Чоң рахмат! Жагдайыбыз оңолуп бара жатат.

– Кана, сиздин жагдайыңыз жакшыбы? Кесилген жериңиз бүтүп бара жатыптыр, буюрса. Дене табыңыз көтөрүлүп, этиңиз ысыган жокпу?

– Жок, баары жакшы. Кечкисин бир аз дене табым көтөрүлүп калып жатат.

– Эч нерсе эмес, баары жакшы болот. Сиз аябай катуу кыйналдыңыз. Өтүңүздө таш бар экен, өт кургап калыптыр, алып салдык.

– Таштар канчоо экен?

– Медайымдар сизге көрсөтүшөт. Эң негизгиси операция ийгиликтүү болду. Мен абдан тынчсыздандым эле, бирок баары ойдогудай болду.

– А, сизчи? Абалыңыз кандай?

– Жакшымын, буюрса! Көп жашаңыз, ыраазымын сизге. Менин өмүрүмдү алып калдыңыз!

– Чоң рахмат! Арзыбайт. Эң башкысы – сакайып кетиңиз. Абайлаңыз, суукка урунуп калбаңыз. Азыр жаратыңыз ачык турат. Инфекция да кириши толук мүмкүн. Андыктан, көп баса бербеңиз. Кийинки жумада абалыңызды көрүп туруп, үйүңүзгө чыгарамын.

– Чын дилимдер ыраазычылык билдирем.

– А, баса, унутуп баратыптырмын, чыгаардын алдында кайра да анализ тапшырасыз. Медайымдар өздөрү эскертишет.

– Жакшы болот.

– Сиздин ден соолугуңуз кандай? Баардыгы жайындабы?

– Ооба, кудайга шүгүр!

– Анализ тапшырдыңызбы?

– Ооба, мынакей.

– Жакшы экен, белок жок. Анализ жакшы чыгыптыр. Бөйрөгүңүз оорубай калдыбы?

– Жок, ооруган жок.

– Анда, мен сизди бүгүн чыгарам. Кыдырып текшерүү бүткөндөн кийин, чыгаруу баракчасын толтуруп беремин.

– Анда, эмесе жакшы тургула. Дарыңыздарды өз убагында ичиңиздер.