7-сабак   Грамматика: СЫН АТООЧ Кептик тема: ТАМАГЫҢЫЗДАР ТАТУУ БОЛСУН!

СЫН АТООЧ – заттын сын-сыпатын, ѳңү-түсүн, кѳлѳмүн билдирип, кандай? кайсы? деген суроолорго жооп берет.

Жай даража: жакшы, жаман, акылдуу, даамдуу, катуу

Салыштырма даража: - ыраак (-ирээк, -ураак, -үрѳѳк):

                    кызылыраак, кичирээк, чоңураак, кѳбүрѳѳк;

Күчѳтмѳ даража:  1. Эң, абдан, аябай, ѳтѳ, эбегейсиз

                                2. Ка + п + кара=капкара

                                3. Асандан да күчтүү.

                                4. Мыктынын мыктысы.

                                Күчтүүнүн күчтүүсү.

КѲНҮГҮҮ

Мисалы:    Адам (акылдуу, токтоо, жѳндѳмдүү, жакшы)

                    Акылдуу адам

                    Токтоо адам

                    Жѳндѳмдүү адам

                    Жакшы адам
Асман
кѳк
тунук
ачык
бүркѳк
кең
таза
сары
салкын
Аба
жаман
таза
жашыл
жылуу
муздак
суук
салкын
кең
Бѳлмѳ
чоң
сулуу
даамдуу
жарык
жылуу
томолок
тар
кооз
Китеп
таттуу
жаңы
кызыктуу
калың
сасык
токтоо
сүрѳттүү
баалуу
Бала
шамдагай
жарык
тыкан
сылык
кооз
келбеттүү
ак жуумал
салкын
КѲНҮГҮҮ

Мисалы: таза – тазараак – эң таза

 

катуу  –  __________________  –  _____________________

арзан  –  __________________  –  _____________________

кызыл  –  __________________  –  _____________________

узун  –  __________________  –  _____________________

сулуу  –  __________________  –  _____________________

кыска  –  __________________  –  _____________________

кичине  –  __________________  –  _____________________

таттуу  –  __________________  –  _____________________

майда  –  __________________  –  _____________________

жумшак  –  __________________  –  _____________________


Жоопту бул дарекке karamendeeva@mail.ru жөнөтүңүз.

КАЙТАЛАГЫЛА:

Мисалы:     – Тамак кандай экен?

- Тамак

ачуу

таттуу

даамдуу

экен

- Нан

жумшак

катуу

таттуу

кара

ак

экен

- Чай

ысык

муздак

кызыл

көк

экен

- Кымыз

жумшак

күчтүү

таттуу

коюу

суюк

экен

- Айран

таттуу

коюу

суюк

кычкыл

экен

* Нан – дасторкондун кѳркү жана берекеси.


*Эттен жасалган тамактар: манты, казы-карта, бешбармак, куурдак.



СҮЙЛѲШѲЛҮ:

                     * * *

         – Кел, кир, чай ич.      

         – Рахмат, шашып жатам.

         – Кел, чай даяр. Бир чыны чай ич.

         – Жок, нан ооз тиейин.

         – Мейли анда. Жакшы бар!

         – Жакшы калыңыз!


                     * * *     

         – Келгиле, төргө өткүлө! Тамакка карагыла.

         – Келиңиз, салат салып берейин.

         – Мейли, кичине салыңыз. Чай кашык берип коюңузчу!

         – Мына, алыңыз.

         – Рахмат.

 

                     * * *          

–        Кандай досум? Үй-бүлѳң жакшыбы?

–        Салам, ѳзүң кандай жүрѳсүң? Менде баары жакшы.

–        Кѳрүшпѳй кеттик го, бүгүн кечинде келип чай ичип кеткиле.

–        Кечинде конокко бармакбыз, башка күнгѳ жылдырбайлыбы.

–        Мейли, ѳзүн бошогондо кабарлап кой.

–        Макул, сѳзсүз, кабарлашабыз.

–        Болуптур, кѳрүшкѳнчѳ.

 

                     * * *            

–        Саламатсыздарбы, ѳтүңүздѳр.

–        Саламатчылык.

–        Бул жерде бош орундар бар.

–        Терезенин жанында бош орун барбы?

–        Ооба, мына бул жерге келиңиздер.

–        Рахмат.

–        Кайсы тамактарды каалайсыздар?

–        Биринчисине уй этинен шорпо, экинчисине палоо, суусундуктан – шабдаалы ширесин алып келсеңиз.

–        Жакшы болот, күтѳ туруңуздар.

 

ОКУГУЛА:

Куурулган жумуртка

        Жумуртка ѳтѳ тез даярдалат. Аны тоголок бышырса да, куурса да болот. Даярдоо жеңил. Жумурткадан кѳптѳгѳн даамдуу салаттарды жана тамактарды жасаса болот. Андан кондитердик азыктар да жасалат. Алсак, торттун кремине, пирогдордун жана таттуулардын камырына кошулат. Жумурткада адамдын организмине керектүү микроэлементтер: кальций, цинк ж.б. бар.
УККУЛА

Беш бармак

         Беш бармак – кыргыздын сыйлуу тамагы. Ал бардык малдын (жылкы, уй, кой) этинен жасалат. Бышкан эт тууралып, шорпосуна кесме бышырылып жана майлуу чык менен аралаштырылат. Майда тууралган эт даамдуу жана аш болумдуу. 

КАЙТАЛАГЫЛА:
        Кооз, сулуу, абдан, аябай, эң, даамдуу, таттуу, бийик, жапыз, чоң, кичине, узун, кыска, кечки тамак, кол аарчы, татаал, жеңил, муздак, ысык, жылуу, ак, кара, сары, күрөң, боз, кызыл, жашыл, көк, күлгүн, кызгылт-сары, ачка болуу, ашкана, беш бармак, биринчисине, бышырылган, күтүп туруңуз, кымыз, максым, дасторкон үзүрү, ичкилик, казы-карта, кесме, курут, күлчѳтай, ѳзүн-ѳзү тейлѳѳ, шорпо, суусундук, суюк тамак, сүзмѳ, сүттѳлгѳн (кофе, чай), талкан, куурулган, ышталган, туздалган.
КѲРГҮЛѲ