3-сабак   Грамматика: АТ АТООЧ. ТААНДЫК КАТЕГОРИЯ. Кептик тема: КАЙРЫЛУУ. ѲТҮНҮҮ, СУРАНУУ. АЛКЫШ БИЛДИРҮҮ. МАКУЛ БОЛУУ. МАКУЛ БОЛБОО. БАШ ТАРТУУ

Жекелик түрү

Кѳптүк түрү

Мен – Биз

Сен – Силер

Сиз – Сиздер

Ал – Алар

Менин – Биздин

Сенин – Силердин

Сиздин – Сиздердин

Анын – Алардын

Жактама ат
атоочтор

Таандык мүчөлөрдүн варианттары

Зат атоочтор

Менин

Сенин

Сиздин

Анын

Биздин

Силердин

Сиздердин

Алардын

-м, -ым, -им, -ум, -үм;

-ң, -ың, -иң, -уң, -үң;

-(ы)ңыз, -(и)ңиз, -(у)ңуз, -(ү)ңүз;

-сы, -си, -су, -сү; -ы, -и, -у, -ү;

-(ы)быз, -(и)биз, -(у)буз, -(ү)бүз;

-(ы)ңар, -(и)ңер, -(у)ңор, -(ү)ңөр; 

-(ы)ңыздар, -(и)ңиздер, -(у)ңуздар, -(ү)ңүздөр; 

-сы, -си, -су, -сү; -ы, -и, -у, -ү;

ишим

ишиң

ишиңиз

иши

ишибиз

ишиңер

ишиңиздер

иши

* китеп + им  =  китебим, топ +ум = тобум    (п – б)

* бак + ы = багы, көйнөк + үң = көйнөгүң      (к – г)

КѲНҮГҮҮ

Мисалы:   Менин ѳмүр баян…      – Бул менин ѳмүр баяным.

Менин арыз…
Сенин таржымал…
Сиздин мүнѳздѳмѳ…
Анын жетекчи…
менин кызмат
сенин кызматтык кат
сиздин ѳмүр баян
анын иш
менин отчёт
сенин баяндама
сиздин түшүнүк кат
анын башчы
ым, ың, ыңыз, ы, им, иң, иңиз, и, ум, уң, уңуз, үңүз, ү, сы, си, су, сү, ңүз, ңуз, ңыз, ңиз, ң, м,
КѲНҮГҮҮ
биздин ѳтүнүч кат…
биздин жарнама…
биздин кѳчѳ
биздин түшүнүк кат
биздин отчёт
биздин ѳмүр баян
биздин иш
биздин жетекчи
биздин кызмат
биздин баяндама
биздин башчы
биздин таржымал
ыбыз, ибиз, убуз, үбүз, быз, буз, биз, бүз, пыз, пиз, пуз, пүз,
СИЛЕРДИН
арыз
отчёт
иш
кызмат
башчы
милдет
ыңар, ңар, иңер, ңер, ңор, уңор, үңѳр, уңар,
СИЗДЕРДИН
ѳтүнүч кат
кѳчѳ
отчёт
иш
кызмат
башчы
жарнама
түшүнүк кат
жетекчи
ѳмүр баян
баяндама
таржымал
ңыздар, ыңыздар, иңиздер, ңиздер, уңуздар, ңуздар, ңүздѳр, үңүздѳр,
АЛАРДЫН
ѳтүнүч кат
кѳчѳ
түшүнүк кат
ѳмүр баян
жетекчи
башчы
баяндама
таржымал
иш
кызмат
милдет
ы, у, и, ү, сы, си, су, сү,
ЖООП БЕРГИЛЕ

а)      Мисалы:    – Сенин жолдомоң барбы?

                            – Ооба, менин жолдомом бар.

 

Сенин күбѳлүгүң барбы?                       – ___________________________

Анын арызы барбы?                               – ___________________________

Сенин отчётуң барбы?                                     – ___________________________

Сиздин баяндамаңыз барбы?                          – ___________________________

Анын ѳтүнүч каты барбы?                      – ___________________________

Силердин  актыңар барбы?                    – ____________________________

 

б)      Мисалы:    – Ишкананын жобосу барбы?

                            – Ишкананын жобосу бар.

 

Дарыгердин дареги барбы?                   – ___________________________

Кызматкердин диплому барбы?             – ___________________________

Сенин Ардак грамотаң барбы?              – ___________________________        

Анын түшүнүк каты барбы?                            – ____________________________

 

Жоопту бул дарекке karamendeeva@mail.ru жөнөтүңүз.

КѲНҮГҮҮ

а)      – … атыңыз ким?

         – … атым Касым.

         – Элмир, … окутуучусуңбу?

         – Ооба, … окутуучу…

         – Бул …. дыйкан чарбасы?

         – …. дыйкан чарба…

 

 

б)      – Сенин ат…  ким?

         – Менин ат…  Асан.

         – Сенин дос… барбы?

         – Менин дос… бар.

         – Сенин үй…  кайда?

         – Менин үй…  Токмокто.

 

 

в)      – Бул кимдин таржымал..?

         – Бул ... инженерибиздин таржымалы.

         – Бул эмненин  схема…?

         – Бул  жаңы долбоор… схема...

         – …. бизнес-долбоо… даярбы?

         – Ооба, …. бизнес-долбоор… даяр.

Жоопту бул дарекке karamendeeva@mail.ru жөнөтүңүз.

КѲНҮГҮҮ

Мен сизди кѳргѳзмѳгѳ чакырайын дедим эле.

                – Мен макулмун.

                – Мен макул эмесмин.

                – Менин убактым жок.

                – Мен каршы эмесмин.

                – Жан дилим менен.


Кечирип коюңуз, тынчыңызды алгандыгым үчүн.

             – Алагды кылгандыгым үчүн.

             – Кечиккендигим үчүн.

             – Унутуп калгандыгым үчүн.

             – Телефон чалбагандыгым үчүн.

             – Күтѳ албагандыгым үчүн.

КАЙТАЛАГЫЛА


* Бул менин шаарым.

* Ал абдан кооз.


* Бул Анянын эжеси Ольга Васильевна.

* Ал тигүүчү болуп иштейт.


* Булар мекеменин кызматкерлери.

* Алар жакшы иштешет.


* Бул чоң атам.

* Анын аты Вадим Андреевич.

* Ал айдоочу.


* Бул директордун үйү.

* Ал шаардын сыртында жайгашкан.

 


* Бул менин кошунам Мария.

* Ал фермада саанчы болуп иштейт.

Кайрылуу сѳздѳрү:

Кирүүгѳ мүмкүнбү?

Чыгууга мүмкүнбү?

Суроо берүүгѳ болобу?

Кулактандырууга уруксат этиңиз

Эч нерсе эмес

Ѳтүнүү, сурануу сѳздѳрү:

Сизден ѳтүнѳм

Сизге бир ѳтүнүчүм бар эле

Сизден жардам суроого болобу?

Кайталап коюңузчу

Кичипейилдикке айтып коюңузчу

Алкыш билдирүүчү сѳздѳр:

Жардамыңызга рахмат

Кѳңүл бурганыңызга рахмат

Жакшы кеңешиңизге ыраазымын!

Сизге ыраазымын.

СҮЙЛѲШѲЛҮ

v - Кечиресиз, арыздын үлгүсү барбы?

- Мына, бул жерде илинип турат.

- Абдан жакшы, сизге чоң рахмат!

- Эч нерсе эмес.

 

v - Кечирип коюңуз, сизден жардам суроого болобу?

- Ооба, угуп жатамын

- Улуттук хирургия борборуна кантип барсам болот?

- Улуттук хирургия борбору Манас кѳчѳсүндѳ жайгашкан.

- Жардамыңызга чоң рахмат!

- Эч нерсе эмес.

 

v - Уруксатпы, сизге кайрылууга мүмкүнбү?

- Ооба, угуп жатамын, айта бериңиз.

- Башкы дарыгерди кайдан тапсам болот?

- Үчүнчү кабатта, 305-кабинетте кабыл алат.

- Кирүүгѳ мүмкүнбү?

- Кириңиз.

 

КѲНҮГҮҮ

Сиз менен таанышууга …………?

Сизден ………… ким болот?

Сиз канча …….. …?

Таанышканыма абдан ………….!

Кирүүгѳ ………………………..?

Келип ……………………

Түнүңүз………………болсун!

Бизди ………………………

Кутмандуу………………..менен!

КѲНҮГҮҮ

Мисалы:        Алыңыз жетип жакшы        Жаштасыз канча

                         Жакшы жетип алыңыз.       Канча жаштасыз?

1. Болобу 2. уруксатпы 3. кирсем.
1. Жакшы 2. жаман 3. эмес.
1. Болсун 2. шыдыр 3. жолуң.
1. Туруңуз 2. келип.
1. Эмеспиз 2. деле 3. кечирип 4. тааныш 5. кой 6. экѳѳбүз.
1. Алалы 2. таанышып 3. жакшы 4. таанышса 5. болот.
КѲНҮГҮҮ
Менин эжем   
                 бѳлмѳм    
   иш сапарым 
Сенин


Сиздин


Анын


Биздинэжебиз  бѳлмѳбүз
  иш сапарыбыз
Силердин


Сиздердин


Алардын


Жоопту бул дарекке karamendeeva@mail.ru жөнөтүңүз.

КѲНҮГҮҮ

Мисалы:    Бул              бөлмөсү.

                    Бул  анын бөлмөсү.

Ал ........... жетекчибиз.Бул жерде .......... үйү жайгашкан.Үстөлдүн үстүндө .......... отчётум жатат........ дарегиңер кандай?Тигил ......... саатыңызбы?Бул ......... бөлмөңүздөрбү?Тигил .......... иш бөлмөсү анынбиздинсилердинсиздиналардынменинсиздердин Бириктиргиле Биздинсиздинменинсилердинанынсиздердинсенин шаарыбыздолбооруңузкошунаңарэмгегимиш кагазыңбашчысыбатириңиздер

УККУЛА

Биздин ишкана

Бул биздин ишкана. Ал абдан чоң. Ишкананын имараты кыштан салынган. Биздин ишкана Россиядан, Кытайдан келген курулуш материалдарын сатат. Курулуш материалдардын баалары базарга караганда арзан. Курулуш материалдардын сапаты жогору. Кардарлар биздин тейлѳѳгѳ абдан ыраазы. 

– Алло, саламатсызбы. Айдай Мукашевнаны мүмкүнбү?

– Ким сурап жатат?

– Салык инспекциясынан чалып жатабыз.

– Бир мүнѳт күтѳ туруңуз.

– Алло, саламатсызбы. Мен угуп жатам.

– Сиздин тынчыңызды алгандыгым үчүн кечирим сурайбыз.

   Жылдык отчетту качан тапшырасыз.

– Мүмкүн болсо дүйшѳмбү күнү тапшырайын. Каршы болбосоңуз.

– Макул, бирок дүйшѳмбүдѳн кечиктирбеңиз.

– Рахмат. Саламатта болуңуз.

 

ОКУГУЛА


Менин досум

Таанышып кой. Бул менин досум Азиз. Ал салык кызматында инспектор болуп иштейт. Ѳз ишин мыкты билген адис. Анын үй-бүлѳсү бар. Азиз билимдүү, токтоо адам. Анын ата-энеси бааргерлер. Талас шаарында жашашат.