5-сабак   2.1. Кесип жана адистик жөнүндө Диалогду уккула, кайталагыла .

‒ Саламатсызбы, сиздин аты-жөнүңүз ким?

‒ Саламатсызбы, мен  Ирина Сергеевнамын.

‒ Сиз мурда кайда иштегенсиз?

‒ Мен  мэрияда котормочу болуп иштегенмин.

‒ Канча жыл иштегенсиз?

Үч жыл

‒ Канча тил билесиз?

Үч тил билем.

‒Кыргыз, орус, англис.

‒Таржымалыңызды, арызыңызды таштап коюңуз.

‒Жакшы болот.   

·        Баарлашуудагы каармандын аты ким?

·        Ал мурда кайда иштеген?

·        Ал ким болуп иштеген?

·        Анын иш-тажрыйбасы кандай?

·        Ал канча тил билет?

Диалогду уккула, интонацияны туура коюп кайталагыла.

Саламатсызбы?

Саламатчылык.

Таанышып алалы, атым Жалил.

Менин атым  Сабира.

Сиз кайда иштейсиз?

Экономика жана өнүгүү министрлигинде.

Ал жакта экономист кесибиндегилер эле иштейби?.

Ооба,   көбүнчө экономисттер. Юристтер,бухгалтерлер, менеджерлер, технологдор да иштешет.

Менин кесибим юрист, бош орун болсо барат элем.

           ‒ Бизде юридикалык бөлүм бар.

Анда, мен силерге  таржымалымды таштайын.

Төмөнкү суроолорго жооп жазгыла.

1.Сабира кайда иштейт? ____________________________________ .

2. Жалилдин кесиби ким? ___________________________________ .

3. Ал кайда иштегиси келет?_________________________________ 

             Бул борбор калаабыз Бишкек. Бул Өкмөт үйү. Бул жерде мен жана менин досум Жээналы иштейт. Жээналы ‒ Өкмөт аппаратында бөлүм башчы. Менин атым Сыргак, мен жетектөөчү адисмин. Мен каттар бөлүмүндө иштейм. Бизге ар тараптан каттар келет. Сырттан келген каттарга бир айдын ичинде жооп беребиз.   Бул  аппарат башчысынын кабылдамасы. Бул жерде  Асыл иштейт. Ал катчы болуп иштейт. Биз жетекчиге Асыл аркылуу кайрылабыз.

1.
В. Сүйлөмдөрдү кыргызчага которгула.

1.  Мы сейчас переводим текст.

2.  Я сейчас читаю статью.

3. Что вы на этой неделе читаете?

4.Они сейчас едут домой.

 5. О чем вы пишете?                                                               

Диалогдорду толуктагыла.

____________________?

Саламатсызбы, эжей?

– ____________________. Анда таанышып ______________. Мен консультант болом. Атым ____________________.

Менин атым ____________________.

Менин ____________________ Жолдошбек

Жѳндѳмѳлѳр

1.      Атооч:  ким?  эмне?         бала

2.      Илик: кимдин? эмненин?                                                                  баланын

3.      Барыш: кимге? эмнеге?        Каякка?                                        балага

4.      Табыш: кимди? эмнени?                                                                    баланы

5.      Жатыш: кимде? эмнеде?      Кайда?                                           балада

6.       Чыгыш: кимден? эмнеден?  Кайдан?                                                                                                баладан

Илик жөндөмө (родительный падеж) обозначает принадлежность и отвечает на вопросы кимдин? эмненин? (чей? чего?). Слова в родительном падеже образуют словосочетания, где главное слово употребляется с аффиксами принадлежности 3 лица: үйдүн чатыры(крыша дома);

Аффиксы родительного падежа:

-нын (-нин, -нун, -нүн) - (после гласных) - Анаранын  дептери тетрадь Анары

-дын (-дин, -дун, -дүн) - (после звонких согласных) – адамдын мүнөзү

характер человека; -тын (-тин, -тун, -түн) - (после глухих согласных) - сааттын  жебеси – стрелка часов

Илик жѳндѳмѳсү: -нын(12)

 

А, Ы -нын

О, У -нун

 Е, И -нин

Ѳ, Ү -нүн

Үндүүлѳрдѳн кийин

апанын

эненин

суунун

үкүнүн

Жумшак үнсүздѳрдѳн кийин

-дын

кыздын

-дин

илимдин

-дун

койдун

-дүн

жүндүн

Каткалаң үнсүздѳрдѳн кийин

-тын

таштын

-тин

китептин

-тун

тооктун

-түн

күкүктүн

. Тѳмѳнкү сѳздѳргѳ илик жѳндѳмѳсүнүн мүчѳсүн улагыла.
бала
бийлик
жаныбар
түлкү
машине
дос
бөлмө
адам
тоо
дарак
теребел
калем
булбул
айнек
нын, тин, дын, нүн, нин, тун, нүн, дын, нун, тын, дин, дин, дун, тин,
2.

 Алтынай жумушка бара жатат. Адылдын уулу бала бакчага барат. Адыл жана Алтынай жайында өргүүгө чыгышат. Мен кесиптешиме жардам берем. Айдай апасына жардам берет. Ал жумушка саат жетиде жөнөйт. Сабактан кийин Айдай бассейнге барат.

Атооч жөндөмө

Барыш жөндөмө

Кимге?

 

Мүчөсү

Айна

Мен

Алар

Кечээ

Сен

 Сиз

Бүгүн

Адылга

агама  

Өкмөткө

кесиптешке

жетекчиге

нускоочуга

Орозго

сөздүк

китеп

 кечээ

кат

кайрыла

документти

жолугушум

берди.

сатып алдым.

кайрылышкан.

жаздым.

алдыңбы?

көрсөттүңүзбү?

керек.

-га

-га

    -кө

-ке

-ге

-га

-го

Барыш жөндөмө (дательный падеж) обозначает направление действия и отвечает на вопросы кимге? (кому?), эмнеге? (чему?), кайда? (куда?).

Дательный падеж образуется при помощи аффиксов:

-га (-ге, -го, -гө) - (после гласных и звонких согласных) – тоо + го, той + го;

-ка (-ке, -ко, -кө) - (после глухих согласных) – бак + ка, мектеп + ке;

-а (-е, -о, -ө) - (после аффиксов принадлежности 1 или 2 лица ед.числа – апам + а;

-на (-не, -нө) - (после аффиксов принадлежности 3 лица) – апасы + на;

 

 

 

 

Мен

 

Каякка?

 

Тоо

 Россия

Англия Испания

Француз

базар

көл

 

 

 

 

 

-га

 

 

 

 

барамын.

 

 

 

Мен

 

Кандайча?

 

кыргызча

орусча

англисче

испанча

французча

немисче

арабча

жапончо

 

 

 

 

сүйлөймүн.

билемин.

жазамын.  түшүнөмүн.

Сүйлөмдөрдү кыргызчага которгула.

   1.Чем вы сейчас         занимаетесь?                                                                                

   2. Я готовлюсь к отчетам.               3. Сейчас едете домой?                                                                              4.  Да, мы едем домой.                          

 5.  С кем он разговаривает?                                                                     

6. Он разговаривает с минист

 

1.– Саламатсызбы?

–Саламатчылык.

–Таанышып алалы, атым Арсен.

–Менин атым Нурзада.

–Эң жакшы.

–Сиз кайсы окуу жайын бүтүргөнсүз?

–Кыргыз-Орус Славян университетин?

Жакшы, кесибиңиз боюнча кимсиз?

–Экономист, окуу жайын бүтүргөнүмө 3 жыл болду.

Магистратураны да бүтүргөм.

Жакшы, биз кесиптеш турбайбызбы…

–Азыр кайда иштеп жатасыз?

–Улуттук банкта төраганын кеңешчиси болуп иштеп жатам.

Диалогду толуктагыла.

            ‒ ____________________?

Саламатсызбы.

– ____________________. Анда таанышып ______________Арсен

            Менин атым ____________________.

Менин ____________________Нурзада

Азыр ____________________ иштеп жатасыз .

–  Улуттук банкта _____________________иштеп жатам.

Окугула, кайталагыла.

Эрмек: Cаламатсыңбы, Алмагүл!

Алмагүл: Саламатчылык, Эрмек!

Эрмек: Алмагүл, таанышып ал, бул менин кесиптешим  Анвар. 

Анвар: Таанышканыма кубанычтуумун!

Алмагүл:  Мен да таанышканыма кубанычтуумун.

Анвар:  Эрмек  экөөбүз  Экономика жана өнүгүү министрлигинде бир бөлүмдө  чогуу иштегенбиз.

Алмагүл: Ал министрликте бош орундар барбы?

Анвар:  Ооба, бар.

Алмагүл: Кайсы бөлүмдө?

Анвар: Пландоо жана прогноз бөлүмүндө.

Алмагүл: Абдан жакшы. Юридикалык бөлүмдө бош орун жок беле?

Анвар: Ооба, жакында анда да бир орун бошогонун уккам.

Алмагүл: Мен анда,  таржымалымды таштайын.

Анвар: Анда, көрүшкөнчө.

 

Табыш жѳндѳмѳсү: -нын

 

А, Ы

О, У

 Е, И

Ѳ, Ү

Үндүүлѳрдѳн кийин

-нын

апаны

-нин

энени

-нун

сууну

-нүн

үкүнү

Жумшак үнсүздѳрдѳн кийин

-дын

кызды

-дин

илимди

-дун

койду

-дүн

жүндү

Каткалаң үнсүздѳрдѳн кийин

-тын

ташты

-тин

китепти

-тун

тоокту

-түн

күкүктү

Тѳмѳнкү сѳздѳргѳ табыш жѳндѳмѳсүнүн мүчѳсүн улагыла.
желмаян
бийлик
жаныбар
түлкү
тарак
теребел
калем
булбул
кол
ини
окутучуу
дубал
мекеме
илегилек
дын, тин, дын, нүн, тын, дин, дин, дун, дун, нин, нун, дын, нин, тин,
Төмөнкү сүйлөмдөрдү улап жазгыла.

Эрмек Алмагүлдү Жогорку Кеңеште      ___________________.

2. Алмагүл Юстиция ____________________________________________ .

3. Эрмектин кесиптеши __________________________________________.

4. Анвар Эрмек  экөө  Экономика________________________________.

5. Юридикалык бөлүмдө да ______________________________________.

Диалогду уккула, кайталап окугула. Жөндөмө мүчөлөрүнүн алдын сызгыла

Окутуучу: Саламатсыздарбы? Келиңиздер таанышып алалы. Менин аты-жөнүм    Айым

                  Акуновна.  Мен сиздерге кыргыз тилин үйрөтөм.

Азамат:   Мен  Азамат  Кубатович, Өкмөттүн аппаратында бөлүм башчы болуп иштейм.

Окутуучу:Азамат Кубатович,  Сиз кайсы бөлүмдү башкарасыз? Маалыматтык

                  технология бөлүмүн.

Камиль:  Мен, Камил Калыгулович  Жалпы бөлүмдүн башчысымын.

Айнура:  Мен Айнура Асанбекова,  Котормо жана лингвистикалык эсперти бөлүмүнүн

                 эспертимин.

Акыл:    Мен Акыл Эрмековна,    Социалдык саясат бөлүмүндө жетектөөчү адисмин.

Бурул:    Мен Бурул Акматовна, Маалыматтык  технология  бөлүмүндө адисмин.

Самат:    Мен  Самат Камилевич   маалыматтык технология бөлүмүнүн башкы          адисимин.

Гүлнара: Мен Гүлнара Калыковна,  премьер-министрдин жардамчысы болуп иштейм.

Гүлсүн:   Мен,  Ольга Анатольевна биринчи вице-премьер министрдин катчысымын
Суроолорго жооп бергиле.

·        Окутуучунун аты-жөнү ким?

·        Бүгүн кайда болду?

·        Ал кимдер менен таанышты?

·        Азамат Кубатович кайда иштейт?

·        Камиль Калыгулович кайсы бөлүмдү башкарат?

·        Бурул Акматовна ким?

Текстти окуңуз.


      Бул Айсулуу. Ал Юстиция министрлигинин  нотариалдык иштербөлүмүнүн жетектөөчү адиси. Айсулуу Кыргыз мамлекеттик   юридикалык академиясын бүтүргөн.  Ал ата-энеси менен Бишкекте «Учкун» кичирайонунда жашайт. Айсулуунун жолдошу Алымбек  банкта иштейт. Алардын бир уулу бар. Анын аты Адыл. Адыл үйлөнгөн. Ал үй-бүлөсү менен «Жал» кичирайонунда жашайт. Анын бир кызы жана бир уулу бар. 

Үлгү боюнча жооп бериңиз. Айсулуу Юстиция министрлигинде иштейт. Ал Кыргыз улуттук университетин бүтүргөн. Айсулуунун жолдошу тейлөө тармагында иштейт. Агасынын 5 баласы бар
Сүрөттү карап, илик жөндөмөсүнүн мүчөсүн койгула.
1автобустун2китептин3баланын4үйдүн китептинбаланынүйдүнавтобустун
Канча жаңы сɵз үйрɵндүм?

Биринчи вице-премьер министр

первый вице-премьер министр

 

айыл өкмөт

айыл өкмөт

 чогулуш

собрание

Кыргыз  улуттук университети

Кыргызский национальный университет

кадрлар кызматы

кадровая служба

маалыматтык технология

информационная технология

 тейлөө тармагы

отрасль обслуживания

нотариалдык иштер

нотариальные дела

котормо

перевод

 

 лингвистика

лингвистика

өкмөттүн аппараты

аппарат правительства

 социалдык саясат   

социальная политика

министрлик

министерство

 Улуттук банк

Национальный банк

 кеңешчи

советник

илик  жөндөмө

родительный падеж

коноктор

гости

келер чак

будущее время

 кичи район

микрорайон

аялдама

остановка

 карындаш

младшая сестра

 кызыктуу

интересный

дарыгер

врач

укук бөлүмү

юридический отдел

жолдошу

супруг/супруга

жазба

не пиши

айкын келер чак

будущее определенное время

 

 

келбе

не приходи