3-сабак   ЖАЗУУ Жазуу

Сиз иштеген же окуган жерде

кандай маанидеги кулактандырууларды кезиктирүүгө болот? Мисал келтириңиз.

 

 

Массалык маалымат каражаттарынан Сизди кызыктырган кандай

кулактандырууларды

көрүүгө болот?

Мисал келтириңиз.

1.

1.        Кыргыздын мыкты сүрөтчүлөрүнүн эмгектери Г.Айтиев музейиндеги көрсөтмөгө коюлду.     …………………………………………

 

 

2.      Каржы министрлиги тарабынан мага Мамлекеттик ипотекалык сертификат берилген.  ………………………………………….

 

3.        Таш-Дөбө айыл өкмөтүнүн карамагындагы унаа каражаттары жараксыз деп табылды.       …………………………………..

 

 

4.       Арызда бир нече адамдын колу коюлган      …………………..

 

5.       Курмангазы Азыкбаевдин үй-бүлөлүк концерттери  ар дайым

   эң жогорку деңгээлде аткарылат.     ………………………………

 

6.      Эрмитаж музейинин коллекциясы көптөгөн жылдар бою падышанын

 үй- бүлө мүчөлөрү тарабынан чогултулган.  …………

             Кыргыз тилинин жазуу эрежелери

 

Мамлекеттик жана мамлекеттик эмес мекеме,ишкана,коом,фонд,уюмдардын аталыштарынын биринчи сөзү баш тамга менен башталып,калгандары кичине тамга өз өзүнчө жазылат.Мисалы:Билим берүү жана илим министрлиги,Чакан жана орто бизнести колдоо боюнча мамлекеттик фонд



Өмүр баян

ОКУП ТҮШҮНҮҮ

Текстти кунт коюп окуңуз.Кайсы белгилүү  инсандын атасы жөнүндө

сөз болуп жатат?

  Атам мага ар дайым көз алдымда мындайча тартылат:капкара коюу чачы,ошол

көмүрдөй кара чачтын бир жериндеги кашкайган бөлүгү,талаага кийген көйнөгү,

кончу узун булгаары өтүгү…

  Атам көбүнчө кош ат чегилген ат араба менен жүрчү.Арабада киши отурууга

ылайыктап отургуч бекитип,аны тери менен каптатып коюшкан .Атам болсо дайыма

арабанын артында отурчу,алдыда –арабакеч.Атамдын элесин ээрчий Фергана

тараптагы үйлөр да көз алдыма келет. Айланасы дубалдар менен курчалган, чатыры

түптүз,бардыгы кырка жер тамдар болучу.Эли да бири бири менен биргелешип,бири

менен бири  камыр-жумур болуп күн кечиришет.Кыштактарда баары ынтымакта,аял  болобу эркек болобу, улуусу айткан сөз кичүүлөр тарабынан жерге ташталбайт.

 1934-жылдын башы.Мен алты жаштагы бала кезим.Атам өз мезгилинин белгилүү

инсандарынын бири болгон.   Кат-сабаты эрте жоюлган,отузга чыга элек жатып,

мамлекеттик кызматтарда иштеген адам эле.Түштүктүн   Араван районунда пахта

айдалат эмеспи.Пахта -  кара тер менен каржалган мээнеттен гана агарган баалуу зат.

Аны айдап,сугарып,терүү иштери үзгүлтүккө учуратылбай,жалпы жамааттын колу ,

аракети менен бүткөрүлсө ,үзүрү  ошончолук жакшы болот. Атам мына ушундай

уюштуруу иштерин аткарчу.

  Бир аз өтүп атамды  Москвага жиберишти.Анын себебин билбей да калдым. Көрсө ал

Москвага окууга жиберилиптир. Кеңеш бийлиги тарабынан жер-жерлердеги бардык таанымал мамлекеттик кызматкерлер саясаттын эң жогорку даражасына ээ болуу үчүн Кызыл профессорлук институтка чакырылып аткан экен.

    Атамды бир жарым жыл көргөн жокпуз.Ошентип,акыр бир күнү апабыз бизди Москвага,атабызга алып бара турган мезгил да келип жетти.Бул күндөр менин эсимде кадимкидей жакшы сакталып калган.

Поезд менен биз туура беш күн жүрдүк. Жолдо бир канча мертебе токтоп,апам менен

тышкары чыгып жаттык.Байкуш апам бизди бир жамандыкка учуратып албайын деп

чебелектеп,ары жүрсө ары,бери жүрсө бери ээрчитип алат.Биз болсо баарысын көрүп калууга  аракет кылып жаттык…

Москвада  биз таптакыр жаңыча-башкача жашоо ыргагына кабылдык.  Менин балалык дүйнөмдөгү эң орчундуу окуялардын бири -атам менен Кино үйүнө барып  «Соловей Соловушка» фильмин көрүп кайттык. Бул кинодо бир сулуу кыз менен жигит ортосундагы махабат баяны бар .Кыз-жигит бир байдын кулу болушат.Бай бойго жеткен кызды жашыруун башкага сатат.Кыздын сулуулугун айтпа ,анан кемелине келтирип укмуш сонун ырдачу.

Кинодогу кыз- жигиттин трагедиясы,кыздын ыйлаганы,башка бирөөгө сатылуусу менин балалык дүйнөмө чоң таасир берген эле.Бир убакта буркурап боздоп ыйлап баштадым.

Атамдын айласы түгөнүп,мени сооротуп жатат.Ал:-Уулум буерде ыйлаган болбойт!Кой

ыйлаба!- дейт мага.

 Ошентип ата-бала  кинону аягына чейин көрдүк.Үйгө келгенде, атам кейиген тейде апама:

-Бул бала неге мынча сезимтал?Баарыбызга тең эле кино таасир этти,бирок,мынчалык эч          кимибиз буркурап ыйлабадык,-деп арызданган.

Атамдын сөздөрүнө бир аз таарына түшкөнүм менен баары бир сүйүнгөм
Москвадагы үйүбүз дубал менен курчалган,чатыры түптүз,жер там болчу
Атам кат-сабаты жоюлгандыктан, Араван районундагы балдарга билим берүү менен алектенген
Поездден апам бизди бир жамандыкка учуратып албайын деп,эч жакка чыгарган жок
Поезд менен туура беш күн жүрдүк
«Соловей –соловушка» фильми менин балалык дүйнөмө чоң таасир эткен
Кино жүрүп жатканда буркурап ыйлагам
Менин сезимталдыгыма атам кейиген эмес
Москвага бара жаткан мезгил менин эсимде жакшы сакталып калган
ооба, жок, , , , , ,
Тексттин маанисине туура келтирип,боштуктарды толуктаңыз
Ошентип,акыр бир күнү апабыз бизди Москвага,атабызга алып бара турган мезгил да ......... ..........
Бул кинодо бир сулуу кыз менен жигит ортосундагы ........бар
Атамдын айласы түгөнүп,мени ……… жатат
Атам менен Кино үйүнө барып …………фильмин көрүп кайттык
Пахта - кара тер менен каржалган мээнеттен гана агарган………….
СҮЙЛӨМДҮН КОНСТРУКЦИЯЛАРЫ

Атам мага ар дайым көз алдымда мындайча тартылат:капкара коюу чачы,ошол көмүрдөй кара чачтын бир жериндеги кашкайган бөлүгү,талаага кийген көйнөгү, кончу узун булгаары өтүгү…

Ал күн мага мындайча тартылат:күн чайыттай ачык,асманда бир     

         булут көрүнбөйт,учу-кыйырына көз жетпеген эгин талаасы…

 

       2.Таятамдын үйү менин көз алдыма мындайча тартылат:пайдубалы

         бийик куюлган,чатыры заңгыраган,терезелери чоң, короосундагы алма

        бактын шактары ийилип турчу эле...

 

       3.Менин балалыгым көз алдыма мындайча тартылат:         ....................

      

Кыштактарда баары ынтымакта,аял  болобу эркек

болобу, улуусу айткан сөз кичүүлөр тарабынан жерге ташталбайт

1.     Согушка катышкан аталарыбыздын  каармандыгы эч качан унутулбайт.

 

2.     Адамдын оюна келген сөздөрдүн баары эле ачык айтылбайт.

 

3.     Нукура кыргыз сөздөрүндө жумшартуу жана ажыратуу белгилери

коюлбайт.

 

4.     Жүйөөлүү себептери жок арыздар каралбайт.

2.

Арабада киши отурууга ылайыктап отургуч бекитип,аны тери менен каптатып коюшкан

1.    Бала бакчанын тегерегине ар түрдүү гүлдөрдү өстүрүп, балдар аянтчасын жаңыртып коюшкан.

 

2.    Менин жазган арызымды каттоодон өткөрүп коюшкан.

 

3.    Анын киргизген сунушун четке кагып коюшкан

 

4.    Кыргызстандык студенттерге Жапониянын Кансай чет тилдер институтунун жатаканасынан төрт бөлмө даярдап коюшкан экен

5.    ..................................................................................

. Төмөнкү сүйлөмдөрдү тийиштүү сөздөр менен толуктап жазыңыз. Президенттин жарлыгы Мамлекеттик салыктар Айыл чарба иштери Коомдук транспортто жүргүнчүлөр Кабарчылар сюжеттин материалдарын жүргүзүлөт төлөнөтжарыяланатташылатархивден издешти
Окумуштуулар Кеңешинде төмөнкү маселелер .......
Турак жай көйгөлөрү алигиче толугу менен ..........
Көчмөндөр оюнуна көптөгөн кадырлуу конокторду ........
Кулактандыруу бардык жерге .........
Менин максатым толугу менен ......
Уулум менен телефон аркылуу .......
Алар Токиого Москва аркылуу ……
8. Видео (кызматка орношуп жаткан адам менен кадрлар бөлүмүнүн башчысынын сүйлөшүүсү)